Trong dòng chảy hào hùng của lịch sử dân tộc, hành trình 75 năm xây dựng và phát triển (06/5/1951-06/5/2026) ngành Ngân hàng luôn khẳng định vai trò là “mạch máu” của nền kinh tế, đồng hành cùng mọi giai đoạn thăng trầm của đất nước. Từ những ngày đầu thành lập giữa khói lửa kháng chiến năm 1951, trải qua 75 năm hình thành và phát triển, ngành Ngân hàng đã không ngừng tự làm mới mình để đáp ứng yêu cầu của thời đại. Bước sang năm 2026, trong không khí kỷ niệm 75 năm truyền thống vẻ vang, ngành Ngân hàng lại một lần nữa đứng trước một vận hội mới, một sứ mệnh mới: Tiên phong trong cuộc cách mạng công nghệ, lấy chuyển đổi số làm động lực then chốt để đưa ngành Ngân hàng vươn tầm quốc tế, hiện thực hóa khát vọng về một Việt Nam hùng cường và thịnh vượng.
Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng phát biểu tại Sự kiện Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2024
Nghị quyết 57-NQ/TW - đòn bẩy chiến lược cho tầm nhìn mới
Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và đặc biệt là công tác chuyển đổi số của ngành Ngân hàng đã được Ban lãnh đạo NHNN Việt Nam chỉ đạo từ năm 2019 theo Nghị quyết số 52-NQ/TW ngày 27/9/2019 của Bộ Chính trị và triển khai toàn diện từ năm 2021. Trong công cuộc chuyển đổi số, ngành Ngân hàng đã nỗ lực không ngừng và phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành liên quan và đã đạt được nhiều thành quả trên các trụ cột quan trọng: Chuyển đổi nhận thức; hoàn thiện thể chế; nâng cấp hạ tầng; ứng dụng, khai thác dữ liệu; phát triển các mô hình ngân hàng số cùng với công tác bảo đảm an ninh, an toàn.
Phát huy những kết quả tích cực đã đạt được trong giai đoạn chuyển đổi số 2019 - 2024, ngành Ngân hàng tiếp tục triển khai Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, Nghị quyết 57-NQ/TW với tinh thần quyết liệt, đồng bộ và mạnh mẽ. Ngày 31/3/2025, Thống đốc NHNN đã thành lập Ban chỉ đạo và Tổ giúp việc của ngành Ngân hàng về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06. Trong những ngày đầu năm 2026, trong không khí phấn khởi sau thành công của Đại hội Đảng lần thứ XIV, Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Thống đốc NHNN, Ban chỉ đạo ngành Ngân hàng đã được kiện toàn đáp ứng yêu cầu triển khai nhiệm vụ trong giai đoạn mới. Việc thành lập Ban chỉ đạo và Tổ giúp việc của ngành Ngân hàng tập trung vào 5 trụ cột cốt lõi (bao gồm: phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, dữ liệu và Đề án 06) đã tạo nên một bộ máy vận hành thống nhất, thông suốt, định hướng chiến lược cho ngành Ngân hàng trong việc nghiên cứu khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.
Muốn chuyển đổi số thành công, trước hết phải tháo gỡ được các điểm nghẽn về thể chế. Nhận thức sâu sắc điều đó, NHNN đã chủ động, quyết liệt xây dựng, hoàn thiện hành lang pháp lý toàn diện, bao phủ xuyên suốt từ Luật, Nghị định và các Thông tư nghiệp vụ chuyên ngành để phục vụ cho quá trình chuyển đổi số.
Luật Các TCTD (sửa đổi) lần đầu tiên đã tạo ra cơ sở hành lang pháp lý cho các ngân hàng phát triển hoạt động dịch vụ trên phương tiện điện tử. Bên cạnh đó, sự gắn kết chặt chẽ với Luật Phòng, chống rửa tiền tạo nên một cơ chế giám sát minh bạch, giúp các ngân hàng chủ động phòng ngừa và ngăn chặn rủi ro gian lận thông qua các tiêu chuẩn xác thực danh tính (eKYC) và kiểm soát giao dịch nghiêm ngặt. Đồng thời, Luật Bảo hiểm tiền gửi đóng vai trò là “lá chắn” pháp lý quan trọng, tạo niềm tin cho người gửi tiền và đảm bảo sự ổn định của hệ thống ngân hàng trong bối cảnh các TCTD đẩy mạnh chuyển đổi số.
Nghị định 94/2025/NĐ-CP về Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) trong lĩnh vực ngân hàng đã mở đường cho các giải pháp như chấm điểm tín dụng, cho vay ngang hàng và chia sẻ dữ liệu qua Open API đi vào thực tiễn, tạo ra một môi trường đổi mới sáng tạo sôi động và đầy tiềm năng. Nghị định 368/2025/NĐ-CP về hoạt động cung ứng dịch vụ Tiền di động tạo hành lang cho thanh toán không dùng tiền mặt, kết nối người dùng chưa có tài khoản ngân hàng vào hệ sinh thái số và thúc đẩy ngân hàng số phát triển, phổ cập tài chính toàn diện, đặc biệt tại các vùng sâu, vùng xa.
Song song với đó, NHNN đã ban hành nhiều Thông tư để tháo gỡ trực tiếp các “điểm nghẽn” trong thực tiễn. Điển hình như Thông tư 17/2024/TT-NHNN và Thông tư 25/2025/TT-NHNN giúp hoàn thiện quy trình định danh điện tử và mở tài khoản trực tuyến, cho phép ứng dụng triệt để dữ liệu sinh trắc học từ thẻ Căn cước công dân gắn chip và ứng dụng VNeID để xác thực khách hàng. Đồng thời, Thông tư 50/2024/TT-NHNN và Thông tư 77/2025/TT-NHNN đã tạo ra một “tấm khiên” vững chắc, quy định các tiêu chuẩn an toàn, bảo mật theo thông lệ quốc tế cho việc cung cấp dịch vụ trực tuyến. Không dừng lại ở đó, NHNN đang khẩn trương hoàn thiện dự thảo Thông tư quy định về ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong ngành Ngân hàng, dự kiến ban hành trong quý II/2026, là minh chứng rõ nét cho tinh thần dám nghĩ, dám làm và bắt kịp xu hướng công nghệ toàn cầu.
Một điểm nhấn nổi bật trong thời gian qua, ngành Ngân hàng đã và đang thực hiện cuộc “cách mạng” về thủ tục, quyết liệt cắt giảm và đơn giản hóa các điều kiện kinh doanh (ĐKKD) để khơi thông nguồn lực cho nền kinh tế. Tính đến tháng 4/2026, NHNN đã bãi bỏ 33 thủ tục hành chính và sửa đổi, bổ sung 227 thủ tục khác, đạt tỷ lệ thực thi phương án cắt giảm lên tới 87%. Đặc biệt, 202 ĐKKD đã được bãi bỏ, 30 ĐKKD đã được sửa đổi, bổ sung (đạt tỷ lệ cắt giảm ĐKKD 27,1%, đơn giản hóa đạt 30,1%), góp phần giảm bớt gánh nặng cho các doanh nghiệp.
Song song với việc cắt giảm thủ tục, hành trình số hóa dịch vụ công đã đạt được những cột mốc ấn tượng. Từ ngày 15/12/2025, NHNN chính thức hoàn thiện nâng cấp Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính tập trung, cung cấp thêm 32 dịch vụ công trực tuyến toàn trình trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Đến nay, 100% các thủ tục hành chính đủ điều kiện liên quan đến doanh nghiệp đã được cung cấp dưới hình thức trực tuyến toàn trình, cho phép thực hiện trên môi trường điện tử thống nhất mà không phụ thuộc vào địa giới hành chính. Kết quả, chỉ riêng trong quý I/2026, hệ thống đã tiếp nhận và giải quyết được hơn 4.900 hồ sơ. Tính từ đầu năm 2026 đến ngày 23/3/2026, tỷ lệ hồ sơ được số hóa đạt 44,36%, tỷ lệ cấp hồ sơ kết quả điện tử đạt 52,01% và đặc biệt tỷ lệ khai thác, sử dụng lại thông tin dữ liệu đã số hóa đạt mức 61,83%. Tỷ lệ hài lòng trong xử lý phản ánh, kiến nghị của ngành Ngân hàng luôn duy trì ở mức 100%.
Việc tích hợp thành công hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính với Cổng Dịch vụ công quốc gia và kết nối với ứng dụng VNeID được kỳ vọng sẽ tiếp tục rút ngắn thời gian xử lý, giảm chi phí thực hiện, qua đó nâng cao chất lượng phục vụ và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp.
Dữ liệu là tài sản, nền tảng cốt lõi
Trong chiến lược bứt phá của ngành Ngân hàng, dữ liệu được xác định là nguồn tài nguyên chiến lược. Thực hiện các Nghị quyết của Chính phủ, NHNN đã hoàn thành đồng bộ 4 cơ sở dữ liệu chuyên ngành lên Trung tâm dữ liệu quốc gia trong năm 2025 và đang tích cực làm giàu dữ liệu đảm bảo “đúng, đủ, sạch, sống”. Kho dữ liệu Data warehouse của NHNN với dung lượng 20 TB, lưu trữ hơn 48 tỷ dòng dữ liệu, là nguồn dữ liệu quan trọng hỗ trợ công tác quản lý và hoạch định chính sách. Việc tận dụng dữ liệu từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã giúp các ngân hàng làm sạch dữ liệu khách hàng và xác thực danh tính điện tử một cách hiệu quả nhất. Tính đến đầu tháng 4/2026, gần 155 triệu hồ sơ khách hàng đã được đối chiếu sinh trắc học qua căn cước công dân gắn chip hoặc ứng dụng VNeID, giúp loại bỏ tài khoản ảo và nâng cao tính minh bạch cho toàn hệ thống, mở ra khả năng phát triển sâu hơn các dịch vụ tài chính số an toàn, tin cậy và thuận tiện cho người dân.
Phó Thống đốc NHNN Phạm Tiến Dũng trải nghiệm dịch vụ VietQRCash tại gian hàng BIDV
Sự bứt phá của ngành Ngân hàng không chỉ dừng lại ở việc kết nối các dòng chảy dữ liệu, mà còn nằm ở tư duy quản trị dữ liệu chuyên nghiệp và hiện đại. Các TCTD hiện nay không chỉ tập trung vào việc lưu trữ mà còn đẩy mạnh đầu tư, nâng cấp hạ tầng dữ liệu (Data Warehouse, Data Lakehouse) với năng lực xử lý khổng lồ. Trên nền tảng đó, công nghệ AI, học máy (Machine Learning) và phân tích dữ liệu lớn (Big Data) được ứng dụng sâu rộng để giải bài toán phân tích hành vi khách hàng. Việc thấu hiểu nhu cầu và hành vi giao dịch giúp các ngân hàng không chỉ tối ưu hóa quy trình, phát hiện gian lận sớm mà còn cá nhân hóa trải nghiệm, cung ứng sản phẩm dịch vụ được thiết kế chuyên biệt cho từng đối tượng khách hàng.
Đặc biệt, năng lực ra quyết định dựa trên dữ liệu đã trở thành tiêu chuẩn mới trong quản trị điều hành. Lãnh đạo các cấp của NHNN và TCTD được đào tạo, bồi dưỡng về quản trị dữ liệu, giúp nâng cao khả năng phân tích và hoạch định chính sách sát với thực tiễn. Đây chính là chìa khóa để ngành Ngân hàng không chỉ vận hành an toàn mà còn tiên phong kiến tạo các giá trị mới, đóng góp vào sự phát triển minh bạch và bền vững của nền kinh tế số quốc gia.
An toàn, an ninh mạng là then chốt, con người là trung tâm
Đi đôi với sự phát triển nhanh chóng là bài toán về an toàn, an ninh mạng. NHNN là một trong những bộ ngành sớm hoàn thành triển khai mô hình bảo đảm an toàn thông tin 4 lớp. Đến nay, NHNN đã thực hiện phân loại và phê duyệt cấp độ an toàn thông tin của toàn bộ các hệ thống thông tin đang hoạt động và xây dựng, triển khai các phương án bảo đảm an toàn thông tin của từng hệ thống thông tin theo hồ sơ cấp độ đã được phê duyệt.
Trong phạm vi ngành, NHNN đã yêu cầu các đơn vị xác định an ninh mạng, bảo mật thông tin, an toàn dữ liệu là thành phần bắt buộc trong mọi dự án công nghệ thông tin; bảo đảm tỷ lệ kinh phí chi cho các sản phẩm, dịch vụ an ninh mạng, bảo mật thông tin, dữ liệu đạt tối thiểu 15% tổng kinh phí triển khai đề án, dự án công nghệ thông tin; chuyển từ các biện pháp phòng vệ thụ động sang tích cực chủ động phát hiện và xử lý sớm các nguy cơ mất an ninh, an toàn thông tin; thường xuyên tổ chức rà soát, đánh giá các điểm yếu, lỗ hổng và săn lùng các mối đe dọa trên các hệ thống công nghệ thông tin để phát hiện kịp thời và có giải pháp xử lý phù hợp, bảo đảm an toàn an ninh mạng.
Bên cạnh đó, ngành Ngân hàng cũng đã triển khai những chuẩn mực an toàn mới nhất để bảo vệ khách hàng. Việc áp dụng công nghệ phát hiện giả mạo sinh trắc học đạt chuẩn quốc tế ISO 30107 cấp độ 2 và tuân thủ chặt chẽ quy định về an toàn bảo mật đã góp phần củng cố niềm tin của người dân vào dịch vụ ngân hàng số. Hệ thống SIMO - công cụ hỗ trợ quản lý và phòng ngừa rủi ro cho khách hàng đã phát huy vai trò bảo vệ đắc lực. Tính đến cuối tháng 4/2026, hệ thống đã triển khai đến 149 đơn vị TCTD và tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán với tổng số gần 700 nghìn bản ghi tài khoản thanh toán /Ví điện tử/ thẻ ngân hàng/đơn vị chấp nhận thanh toán có dấu hiệu nghi ngờ gian lận, lừa đảo, vi phạm pháp luật được thu thập, góp phần hỗ trợ cảnh báo đến 3,89 triệu lượt khách hàng, ngăn chặn kịp thời hơn 1,26 triệu lượt giao dịch nghi ngờ gian lận với tổng số tiền gần 4,38 nghìn tỷ đồng. Những con số này không chỉ là kết quả của công nghệ, mà còn là trách nhiệm và sự cam kết của ngành Ngân hàng đối với sự an toàn tài sản của khách hàng.
Mọi sự thay đổi về công nghệ sẽ không thể mang lại giá trị bền vững nếu thiếu đi yếu tố con người. Ý thức được điều đó, ngành Ngân hàng đã chú trọng phát triển nguồn nhân lực số thông qua những phong trào mang tính đột phá như “Bình dân học vụ số”. Với hơn 2.600 “Đại sứ số” và “Hạt nhân số” được xây dựng tại các đơn vị ngành Ngân hàng, văn hóa số đã được lan tỏa sâu rộng, từ lãnh đạo cấp cao đến từng cán bộ, công chức, viên chức.
Các TCTD ngày càng chú trọng quan tâm phát triển nguồn nhân lực cho công nghệ thông tin và chuyển đổi số, cả về số lượng lẫn chất lượng. Để đáp ứng yêu cầu, các đơn vị đã tích cực triển khai công tác đào tạo, trang bị năng lực cần thiết cho cán bộ thông qua nhiều hình thức đa dạng, từ các chương trình trực tuyến trên hệ thống e-Learning đến các khóa đào tạo chuyên sâu cấp chứng chỉ được tổ chức trực tiếp. Song song với đào tạo nội bộ, các TCTD còn tập trung xây dựng chính sách tiền lương và đãi ngộ hấp dẫn nhằm thu hút, tuyển dụng đội ngũ cán bộ công nghệ thông tin chất lượng cao qua nhiều kênh khác nhau. Đến nay, tỷ lệ nhân sự chuyên trách về công nghệ thông tin và chuyển đổi số tại một số TCTD đã đạt từ 8-10% tổng số lượng nhân sự.
Tại NHNN, để giải quyết bài toán thiếu nguồn nhân lực chuyên trách về công nghệ thông tin, đặc biệt về an toàn, an ninh mạng, NHNN đã tiên phong áp dụng cơ chế đặc thù để thu hút nhân tài. Việc phối hợp với 5 NHTM lớn (VietinBank, MB, Agribank, Vietcombank, BIDV) để đưa nguồn nhân lực công nghệ chất lượng cao về hỗ trợ công tác quản lý nhà nước là một bước đi táo bạo và hiệu quả. Sự kết hợp giữa kinh nghiệm quản lý của cơ quan trung ương và tư duy công nghệ thực chiến từ các NHTM đã tạo nên một sức mạnh tổng hợp, giúp giải quyết những bài toán lớn về chuyển đổi số của Ngành.
Từ hành trình bứt phá số hóa, ngành Ngân hàng đã ghi nhận những kết quả rõ nét. Đến nay, hầu hết các dịch vụ ngân hàng cơ bản đã được cung cấp hoàn toàn trên kênh số, nhiều TCTD đạt tỷ lệ giao dịch số trên 95%. Khách hàng giờ đây không còn phụ thuộc vào giờ hành chính hay địa giới hành chính để thực hiện các giao dịch ngân hàng. Hệ sinh thái ngân hàng mở (Open Banking) đang dần hình thành dựa trên nền tảng pháp lý vững chắc từ Thông tư 64/2024/ TT-NHNN, cho phép kết nối và chia sẻ dữ liệu an toàn giữa ngân hàng và các bên thứ ba, mang đến những trải nghiệm đa tiện ích, liền mạch cho người dùng.
Dưới tác động lan tỏa của Nghị quyết 57, diện mạo của ngành Ngân hàng đã có những thay đổi mang tính đột phá. Hệ thống Thanh toán điện tử liên ngân hàng Quốc gia - xương sống của nền tài chính quốc gia, hoạt động ổn định và liên tục tăng trưởng. Chỉ tính riêng quý I/2026, hệ thống đã xử lý hơn 36,5 triệu giao dịch với lượng giá trị giao dịch đạt gần 130 triệu tỷ đồng, tăng trưởng hơn 70% về giá trị so với cùng kỳ năm trước. Điều này cho thấy sự luân chuyển dòng vốn trong nền kinh tế đang diễn ra với tốc độ nhanh hơn, hiệu quả hơn nhờ vào công nghệ hiện đại. Không chỉ trong nội bộ ngành, chuyển đổi số của ngành Ngân hàng còn lan tỏa mạnh mẽ và hỗ trợ các ngành, lĩnh vực khác như: thuế, y tế, giáo dục, giao thông và thương mại điện tử. Người dân có thể nộp thuế điện tử 24/7, thanh toán viện phí bằng mã QR trong vài giây; 100% cơ sở giáo dục đại học đã triển khai thu học phí qua ngân hàng.
Trong thời gian tới, ngành Ngân hàng tiếp tục triển khai các chiến lược về chuyển đổi số, dữ liệu, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo
Sự phát triển của hạ tầng và dịch vụ ngân hàng số đang dần thay đổi thói quen thanh toán của người dân Việt Nam, từ tiền mặt sang các phương thức điện tử. Giá trị thanh toán không dùng tiền mặt trong năm 2025 đạt gấp 28,17 lần GDP. Trong 2 tháng đầu năm 2026, số lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt đạt khoảng 4,7 tỷ giao dịch, với tổng giá trị khoảng 57,4 triệu tỷ đồng, tăng 40,74% về số lượng và 13,41% về giá trị so với cùng kỳ năm trước là một minh chứng không thể phủ nhận cho sự thành công của chiến lược tài chính toàn diện và chuyển đổi số.
Thách thức và lộ trình phía trước
Dù đã đạt được những kết quả ấn tượng trong thời gian qua, công cuộc chuyển đổi số của ngành Ngân hàng vẫn còn những khó khăn và thách thức cần vượt qua. Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, tội phạm mạng đòi hỏi các hệ thống bảo mật phải liên tục được nâng cấp và cải thiện. Yêu cầu về tiện ích, dịch vụ liền mạch của người dùng ngày càng cao. Các điểm nghẽn về thể chế cho những mô hình kinh doanh mới vẫn cần thời gian để rà soát và tháo gỡ triệt để. Bên cạnh đó, việc duy trì tính đồng bộ và chất lượng dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung” là một nhiệm vụ đòi hỏi sự kiên trì và đầu tư mạnh mẽ.
Trong thời gian tới, ngành Ngân hàng tiếp tục triển khai các chiến lược về chuyển đổi số, dữ liệu, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo ba trụ cột: quy trình, công nghệ và con người.
Về quy trình, hoàn thiện thể chế, rà soát, tái cấu trúc nghiệp vụ để 100% hồ sơ công việc được xử lý toàn trình trên môi trường điện tử. Đẩy mạnh cải cách hành chính sẽ hướng tới mục tiêu tối thiểu 80% thủ tục hành chính liên quan đến doanh nghiệp có thành phần hồ sơ thay thế bằng dữ liệu số, số hóa 100% dịch vụ công trực tuyến toàn trình.
Về công nghệ, ưu tiên nghiên cứu và ứng dụng các bài toán lớn về AI, Big Data, Cloud và API để hiện đại hóa Hệ thống Thanh toán điện tử liên ngân hàng Quốc gia và xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung toàn Ngành, phấn đấu giá trị thanh toán không dùng tiền mặt gấp tối thiểu 27 lần GDP và tối thiểu 87% dân số từ 15 tuổi trở lên có tài khoản giao dịch ngân hàng.
Về con người, duy trì và đẩy mạnh phong trào “Bình dân học vụ số” để lan tỏa, phổ cập kỹ năng số cho 100% cán bộ, công chức. Thực hiện mục tiêu tối thiểu 50% cán bộ chuyên trách công nghệ thông tin được đào tạo chuyên sâu về quản trị dữ liệu trong năm 2026. Đồng thời, NHNN sẽ tiếp tục thực hiện phối hợp với các NHTM lớn để thu hút và trọng dụng nhân tài công nghệ chất lượng cao làm việc tại NHNN.
Kỷ niệm 75 năm thành lập là dịp để nhìn lại quá khứ tự hào, nhưng cũng là thời điểm để nhìn về tương lai với một tâm thế sẵn sàng cho những chuyển đổi vĩ đại hơn. Với tinh thần “Chủ động số hóa - Bứt phá tương lai”, ngành Ngân hàng sẽ tiếp tục là ngọn cờ đầu trong công cuộc chuyển đổi số quốc gia. Mỗi bước đi của Ngành hôm nay đều hướng tới mục tiêu chung: xây dựng một hệ thống ngân hàng hiện đại, minh bạch, an toàn, đóng góp tích cực vào sự phát triển bền vững của đất nước, để Việt Nam tự tin vững bước trong kỷ nguyên số, hòa cùng khát vọng bừng sáng của dân tộc Việt Nam.
Theo thoibaonganhang.vn
