Câu hỏi 1. QTDND muốn chấm dứt tư cách thành viên đối với trường hợp thành viên là cá nhân đã chết (ông A) và thực hiện chi trả giá trị phần vốn góp là di sản thừa kế cho người thừa kế hợp pháp (ông B), không thực hiện chuyển nhượng vốn góp, có phù hợp với quy định pháp luật hay không?
Trả lời:
- Về việc chấm dứt tư cách thành viên: Theo Điểm a(i) Khoản 1 Điều 9 Thông tư 29/2024/TT-NHNN, tư cách thành viên QTDND đương nhiên bị chấm dứt trong trường hợp: "Thành viên là cá nhân bị chết, mất tích". Do đó, khi ông A qua đời, tư cách thành viên của ông tại QTDND đương nhiên chấm dứt mà không phụ thuộc vào ý chí của người thừa kế.
- Về việc xử lý vốn góp: Theo Điểm a(ii) Khoản 3 Điều 9 Thông tư 29/2024/TT-NHNN, đối với thành viên là cá nhân bị chết, "quyền, nghĩa vụ của thành viên được thực hiện theo quy định của pháp luật về dân sự". Đo dó, vốn góp của ông A trở thành di sản thừa kế được xử lý theo pháp luật về dân sự.
- Về việc chi trả thay vì chuyển nhượng: Theo Khoản 1 Điều 12 Thông tư 29/2024/TT-NHNN, thành viên chỉ được chuyển nhượng vốn góp của mình cho thành viên khác. Vì ông B (người thừa kế) hiện không phải là thành viên của QTDND, nên QTDND không thể thực hiện thủ tục chuyển nhượng vốn góp từ ông A sang ông B. Do đó, phương án hoàn trả vốn góp theo quy định tại Khoản 3 Điều 12 là biện pháp xử lý đúng quy định để đảm bảo quyền lợi về di sản cho người thừa kế.
- Thẩm quyền quyết định: Theo Khoản 4 Điều 12 Thông tư 29/2024/TT-NHNN, việc hoàn trả vốn góp cho thành viên đã chết do Hội đồng quản trị quyết định và báo cáo Đại hội thành viên tại cuộc họp gần nhất.
Kết luận: QTDND chấm dứt tư cách thành viên đối với ông A và thực hiện chi trả giá trị phần vốn góp là di sản thừa kế cho người thừa kế hợp pháp, không thực hiện chuyển nhượng vốn góp là hoàn toàn phù hợp với quy định pháp luật hiện hành.
Câu hỏi 2. Việc người nhận di sản thừa kế (ông B) không phải là thành viên đề nghị giữ lại phần vốn góp, thực hiện chuyển nhượng vốn góp hoặc chuyển nhượng tư cách thành viên có đúng quy định pháp luật hay không?
Trả lời:
- Về đề nghị giữ lại vốn góp: Vốn góp là một phần cấu thành nên Vốn điều lệ của QTDND. Khi thành viên đã chết và chấm dứt tư cách thành viên, QTDND có trách nhiệm xử lý để điều chỉnh giảm vốn điều lệ theo Điểm b Khoản 1 Điều 13 Thông tư 29/2024/TT-NHNN. Việc để một khoản vốn tồn tại dưới tên một người đã chết mà không có tư cách thành viên là sai lệch trong quản lý vốn và danh sách thành viên theo quy định tại Khoản 6 Điều 10. Vốn góp của thành viên.
- Về đề nghị chuyển nhượng vốn góp: Như đã trích dẫn ở Câu hỏi 1, theo Khoản 1 Điều 12, việc chuyển nhượng vốn góp chỉ được thực hiện giữa thành viên với thành viên khác. Ông B không phải thành viên nên không thể nhận chuyển nhượng vốn góp.
- Về đề nghị chuyển nhượng tư cách thành viên: Pháp luật hiện hành không quy định về việc chuyển nhượng tư cách thành viên. Tư cách thành viên gắn liền với nhân thân người gia nhập và phải đáp ứng các điều kiện cụ thể tại Điều 8 Thông tư 29/2024/TT-NHNN để trở thành thành viên. Người thừa kế chỉ phát sinh quyền hưởng giá trị tài sản (phần vốn góp), không mặc nhiên được kế thừa tư cách thành viên.
Kết luận: QTDND có đầy đủ căn cứ pháp lý để bác bỏ các đề nghị này và yêu cầu ông B thực hiện thủ tục nhận lại giá trị vốn góp theo quy định về thừa kế của Bộ luật Dân sự. Trường hợp ông B muốn tiếp tục gắn bó với QTDND, ông phải làm thủ tục gia nhập thành viên mới từ đầu và phải chứng minh được các điều kiện về hoạt động tại địa phương theo quy định tại Điều 8 Thông tư 29/TT-NHNN.
Câu hỏi 3. Ông B có hộ khẩu thường trú tại thành phố khác, có đăng ký tạm trú trên địa bàn hoạt động của QTDND, nhưng không cung cấp chứng minh được hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc làm việc và sinh sống có mặt thường xuyên trên địa bàn, chỉ có tài sản là quyền sử dụng đất trên địa bàn hiện đang cho thuê chứ không trực tiếp canh tác, vậy có đáp ứng đủ điều kiện để được xem xét kết nạp làm thành viên của QTDND theo định chưa?
Trả lời:
- Điều kiện về cư trú và làm việc: Theo Điểm a Khoản 1 Điều 8 Thông tư 29/2024/TT-NHNN, đối với cá nhân đăng ký tạm trú, điều kiện để trở thành thành viên là: "Trường hợp đăng ký tạm trú, cá nhân phải có hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc là người lao động làm việc trên địa bàn hoạt động của quỹ tín dụng nhân dân và phải có tài liệu chứng minh về vấn đề này".
- Đối chiếu thực tế trường hợp ông B: ông B có giấy xác nhận tạm trú và có sở hữu đất đai tại địa phương nhưng không trực tiếp canh tác, sản xuất, kinh doanh (đang cho thuê) và không cung cấp được chứng từ chứng minh được hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc làm việc và sinh sống có mặt thường xuyên trên địa bàn. Do đó, ông B không đáp ứng được điều kiện bắt buộc về "hoạt động thực tế" để tương trợ các thành viên khác theo tính chất và mục tiêu hoạt động của QTDND.
Kết luận: Với dữ liệu hiện có, Ông B chưa đủ điều kiện để được xem xét kết nạp làm thành viên QTDND.
Phạm Thùy.
