Trong bối cảnh hệ thống Quỹ tín dụng nhân dân (QTDND) đang bước vào giai đoạn tái cơ cấu và chuyển đổi mạnh mẽ để đáp ứng yêu cầu phát triển an toàn, bền vững, vai trò của Hiệp hội Quỹ tín dụng nhân dân Việt Nam (Hiệp hội) ngày càng được khẳng định rõ nét. Thông qua các hoạt động hỗ trợ về cơ chế chính sách, đào tạo, tư vấn nghiệp vụ, chuyển đổi số và kết nối hệ thống, Hiệp hội đã và đang trở thành điểm tựa quan trọng cho các QTDND trong quá trình nâng cao năng lực hoạt động. Từ thực tiễn thực hiện vai trò, chức năng và nhiệm vụ của Hiệp hội năm 2025 bài viết phân tích những kết quả đạt được, những khó khăn, vướng mắc còn tồn tại và đề xuất các giải pháp nhằm tiếp tục phát huy hiệu quả vai trò hỗ trợ của Hiệp hội trong thời gian tới.
Ông Nguyễn Quốc Cường - Chủ tịch Hiệp hội, Chủ tịch HĐQT Co-opBank phát biểu tại Hội thảo Hoàn thiện mô hình tổ chức và hoạt động của tổ chức tín dụng là Hợp tác xã theo Luật Các TCTD
Có thể khẳng định, xuyên suốt quá trình hình thành và phát triển, mọi hoạt động của Hiệp hội đều nhất quán hướng tới mục tiêu trung tâm là hỗ trợ các QTDND nâng cao năng lực hoạt động, bảo đảm an toàn hệ thống và phát triển bền vững, qua đó củng cố vai trò của QTDND là kênh cung ứng vốn hiệu quả, tin cậy cho thành viên và cộng đồng.
Ông Nguyễn Đức Dũng - Tổng Thư ký Hiệp hội phát biểu tham luận tại Hội thảo góp ý Dự thảo Luật Bảo hiểm tiền gửi (sửa đổi) tổ chức tháng 8/2025
Để hỗ trợ có hiệu quả các hoạt động của hội viên, Hiệp hội luôn theo sát, nắm bắt nhu cầu của các QTDND, từ những khó khăn vướng mắc về cơ chế chính sách, những trăn trở mong muốn nâng cao trình độ nghiệp vụ đến những khó khăn về năng lực cạnh tranh về sản phẩm dịch vụ, chuyển đổi số và gần đây nhất là những băn khoăn, lo lắng việc hợp nhất, sáp nhập khi có sự thay đổi địa giới hành chính… Hiệp hội đã kịp thời nắm bắt đưa ra những giải pháp hỗ trợ phù hợp.
Góp phần hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động của các QTDND và tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc về cơ chế, chính sách
*Góp phần hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động:
- Trong năm 2025, Hiệp hội đã tham gia ý kiến đối với 07 văn bản thuộc hồ sơ xây dựng luật (trong đó có hồ sơ đề nghị xây dựng Luật Bảo hiểm tiền gửi), nghị định và các đề án quan trọng, tập trung vào những nội dung cốt lõi liên quan trực tiếp đến mô hình tổ chức và hoạt động của QTDND và Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam (NHHTX); tham gia góp ý 12 dự thảo thông tư hướng dẫn Luật Các tổ chức tín dụng; tham gia ý kiến đối với Đề án tái cơ cấu tổng thể hệ thống QTDND.
- Hiệp hội đã phối hợp với các cơ quan quản lý Nhà nước và đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học tổ chức nghiên cứu, tọa đàm nhằm từng bước hoàn thiện hệ thống kiểm soát, kiểm toán nội bộ cho hệ thống QTDND thay thế Thông tư 44/2011/TT-NHNN về hệ thống kiểm soát và kiểm toán nội bộ của TCTD và chi nhánh ngân hàng nước ngoài.
- Hiệp hội đã phối hợp với NHHTX xây dựng 32 quy định nội bộ mẫu cho các QTDND theo yêu cầu tại Công văn số 1678/NHNN-TTGSNH của Ngân hàng Nhà nước, nhằm hỗ trợ các QTDND rà soát, hoàn thiện hệ thống quy trình, quy định nội bộ phù hợp với Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024 và các văn bản hướng dẫn.
Các quy định này bao quát những lĩnh vực trọng yếu như quản trị điều hành, tín dụng, tài chính kế toán, quản lý rủi ro, an toàn kho quỹ, phòng chống rửa tiền và bảo mật thông tin, qua đó giúp các QTDND chuẩn hóa hoạt động, nâng cao mức độ tuân thủ pháp luật, hạn chế rủi ro và tăng cường tính an toàn, đồng bộ của toàn hệ thống.
*Tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc về cơ chế, chính sách
- Hiệp hội thông qua nhiều hình thức linh hoạt như các buổi làm việc giữa Văn phòng Hiệp hội với các Văn phòng đại diện, các câu lạc bộ trực thuộc Hiệp hội và các buổi làm việc trực tiếp với các QTDND trên địa bàn cả nước, thông qua các kênh điện tử như điện thoại, Zalo, email, qua đó Hiệp hội đã thấu hiểu và nắm bắt rõ những khó khăn, vướng mắc về cơ chế, chính sách cũng như trong quá trình thực thi các văn bản quy phạm pháp luật. Nhiều khó khăn, vướng mắc đã được Hiệp hội kịp thời phản ánh tới các cơ quan quản lý Nhà nước.
Toàn cảnh buổi làm việc giữa Hiệp hội, Co-opBank và các QTDND với Ủy ban kinh tế Quốc hội năm 2023
Về cơ bản, các kiến nghị, đề xuất của Hiệp hội gửi lên đều được Văn phòng Chính phủ, Quốc hội, Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan quản lý liên quan (như Bộ Tài chính) quan tâm nghiên cứu, xử lý và có văn bản trả lời. Điển hình như việc sửa đổi Nghị định số 135/2025/NĐ-CP của Chính phủ về chế độ tài chính đối với các tổ chức tín dụng, trong đó có các tổ chức tín dụng hợp tác xã. Mặc dù nghị định mới ban hành chưa lâu, nhưng Bộ Tài chính đã dự thảo trình Chính phủ sửa đổi, tiếp thu các đề xuất của Hiệp hội. Hay tại Công văn số 460/NHNN-ATHT ngày 19/01/2026 về việc thực hiện Quyết định số 1638/QĐ-NHNN, Ngân hàng Nhà nước đã ghi nhận những ý kiến đóng góp của Hiệp hội và đề nghị Hiệp hội tiếp tục phát huy vai trò phản biện chính sách, kịp thời phản ánh các vướng mắc phát sinh trong thực tiễn hoạt động của hệ thống.
- Gần đây nhất, khi làm việc với một số QTDND tại Cụm Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ, Hiệp hội đã ghi nhận các vướng mắc phát sinh sau hơn một năm triển khai Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024 và các thông tư hướng dẫn. Trên cơ sở đó, Hiệp hội đã tổng hợp ý kiến và có Văn bản số 04/CV-HHQTD về việc “vướng mắc khi thực hiện các Thông tư liên quan đến hoạt động của QTDND” đề nghị Vụ Chính sách tiền tệ, Cục An toàn hệ thống xem xét, điều chỉnh một số nội dung như: quy định về kê khai người có liên quan khi thực hiện cho vay với đề nghị nâng tổng mức dư nợ cấp tín dụng từ 1% lên mức bằng hoặc trên 2% vốn tự có; xem xét điều chỉnh quy định về bầu đại biểu thành viên tham dự Đại hội.
*Về công tác tư vấn giải đáp vướng mắc
Công tác tư vấn, giải đáp vướng mắc nghiệp vụ cho các QTDND luôn được Hiệp hội xác định là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt và được triển khai thường xuyên, liên tục nhằm giúp các QTDND hiểu đúng và thực hiện đúng các quy định của pháp luật.
Nội dung tư vấn trong năm 2025 được các QTDND đặc biệt quan tâm, tập trung vào các vấn đề pháp lý, tài chính và quản trị phát sinh trong quá trình triển khai Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024, các thông tư hướng dẫn mới của Ngân hàng Nhà nước và những thay đổi về địa giới hành chính cấp xã. Trên cơ sở đó, Hiệp hội đã hướng dẫn cụ thể về thủ tục hợp nhất, sáp nhập; xây dựng phương án mẫu hợp nhất, sáp nhập và kế hoạch phát triển QTDND sau 03 năm sáp nhập; các thủ tục pháp lý liên quan đến điều chỉnh giấy phép hoạt động, thay đổi con dấu, phân phối lợi nhuận sau thuế, điều chỉnh vốn điều lệ và thực hiện lộ trình giảm giới hạn cấp tín dụng theo các quy định mới.
Thông qua các hoạt động tư vấn này, Hiệp hội đã góp phần giúp các QTDND hiểu đúng, áp dụng thống nhất các quy định pháp luật, hạn chế cách hiểu khác nhau trong thực tiễn và chủ động xây dựng phương án xử lý phù hợp; qua đó hỗ trợ các QTDND hoạt động an toàn, ổn định và tuân thủ đúng quy định của pháp luật.
Bên cạnh đó, Hiệp hội còn duy trì việc ban hành các công văn cảnh báo, khuyến nghị định kỳ hàng quý gửi tới các QTDND nhằm tổng hợp, phân tích tình hình kinh tế chính trị thế giới và trong nước, xu hướng điều hành chính sách tiền tệ, tín dụng, lãi suất, tỷ giá, cũng như những rủi ro tiềm ẩn có thể tác động đến hoạt động của hệ thống QTDND. Trên cơ sở đó, Hiệp hội đưa ra các khuyến nghị cụ thể về quản trị thanh khoản, kiểm soát tăng trưởng tín dụng, quản lý rủi ro, cơ cấu danh mục cho vay và tuân thủ quy định pháp luật, giúp các QTDND chủ động hơn trong công tác điều hành, kịp thời điều chỉnh hoạt động phù hợp với bối cảnh kinh tế vĩ mô, hạn chế rủi ro và nâng cao mức độ an toàn, ổn định trong hoạt động.
*Thấu hiểu và chia sẻ những băn khoan lo lắng trước những thay đổi về chủ trương đường lối lớn của Đảng và Nhà nước tác động đến hoạt động của QTDND
Trong năm 2024 và 2025, đất nước ta có những cải cách lớn về cơ cấu nền kinh tế, về cải cách bộ máy công quyền để đưa nước ta vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam. Những cải cách này có tác động không nhỏ đến hoạt động của các QTDND, có thể kể đến 2 tác động lớn sau:
- Chuyển đổi nền kinh tế sang nền kinh tế số hóa, NHNN đã có chỉ đạo và đưa ra lộ trình cho các tổ chức tín dụng phải thực hiện chuyển đổi số mạnh mẽ trong lĩnh vực ngân hàng, điều này đặt ra thách thức lớn cho các QTDND. Nhiều QTDND rất trăn trở về việc chuyển đổi số của QTDND, không biết bắt đầu từ đâu, nguồn vốn đầu tư lấy từ đâu…Về vấn đề này Hiệp hội, để giải quyết những băn khoăn của các QTDND trong giai đoạn đầu đã tổ chức 1 buổi Tọa đàm về chuyển đổi số cho QTDND với chủ đề “Chuyển đổi số trong hệ thống QTDND từ nhận thức đến hành động”, từ đó giúp các QTDND hiểu đúng về chuyển đổi số, qua đó về xây dựng kế hoạch hành động về chuyển đổi số cho quỹ mình. Ngoài ra, Hiệp hội mở 17 lớp AI cho các QTDND trong cả nước, phát hành Công văn số 194/CV-HHQTD ngày 18/9/2024 về việc Tăng cường bảo mật công nghệ thông tin gửi các QTDND, qua công văn này Hiệp hội rất mong được các QTDND hội viên quan tâm và chung tay cùng với Co-opBank và Hiệp hội bước vào hành trình chuyển đổi số một cách hiệu quả, an toàn và mang lại lợi ích thiết thực cho thành viên.
Hiệp hội hỗ trợ các QTDND về công nghệ thông tin thông qua Công ty Tin học VAPCF - đơn vị trực thuộc các QTDND sử dụng phần mềm của Hiệp hội đã được quan tâm tích cực hỗ trợ về công nghệ, với mục tiêu cung cấp giải pháp công nghệ an toàn, thống nhất, chi phí hợp lý và không đặt nặng lợi nhuận. Sản phẩm cốt lõi là phần mềm ITD-VAPCF ngày càng được hoàn thiện theo hướng chuyên sâu, phù hợp đặc thù QTDND và đáp ứng yêu cầu của Ngân hàng Nhà nước.
Riêng năm 2025, đã có 37 QTDND chủ động chuyển từ phần mềm khác sang sử dụng ITD-VAPCF sau khi nghiên cứu, so sánh kỹ lưỡng, cho thấy mức độ tin cậy ngày càng cao của giải pháp do Hiệp hội phát triển; đồng thời Công ty Tin học cũng thực hiện chuyển giao dữ liệu phục vụ trường hợp sáp nhập QTDND đầu tiên trên cả nước, góp phần giúp đơn vị sau sáp nhập nhanh chóng ổn định hoạt động.
- Về cải cách bộ máy hành chính từ 3 cấp xuống 2 cấp, không còn cấp huyện chỉ còn cấp xã, các đơn vị hành chính cấp xã được sáp nhập từ 10.035 xã/phường xuống còn 3.321 đơn vị, dẫn đến địa bàn hoạt động của nhiều QTDND bị chồng chéo. Bộ máy NHNN từ 61 chi nhánh chỉ còn 15 chi nhánh khu vực. Chủ trương sáp nhập, hợp nhất các QTDND phù hợp với bộ máy hành chính cũng đã tác động rất lớn tâm tư, lo lắng của các QTDND trên cả nước nói chung.
Nắm bắt được tâm tư, lo lắng của các QTDND, Hiệp hội đã kịp thời ban hành Công văn số 86/CV-HHQTD ngày 20/6/2025 Khuyến nghị một số nội dung cần quan tâm trong quá trình triển khai sắp xếp đơn vị hành chính kể từ 1/7/2025. Bên cạnh đó, thông qua các hội thảo, các cuộc họp với Văn phòng đại diện, câu lạc bộ và các buổi làm việc trực tiếp với QTDND, Hiệp hội đã nhiều lần khẳng định chủ trương sáp nhập, hợp nhất QTDND là định hướng lớn của Ngân hàng Nhà nước, có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển an toàn, bền vững của hệ thống trong giai đoạn 2025-2030. Trên cơ sở đó, Hiệp hội đã khuyến nghị các QTDND chủ động chuẩn bị đầy đủ nguồn lực về tài chính, nhân sự, công nghệ và tổ chức bộ máy; đồng thời tuân thủ nghiêm các chỉ đạo của cơ quan quản lý nhằm bảo đảm hoạt động ổn định và an toàn hệ thống.
Công tác đào tạo nâng cao trình độ nghiệp vụ đối với đội ngũ cán bộ QTDND
Hiệp hội tổ chức lớp tập huấn về Quản trị rủi ro năm 2022
Nâng cao trình độ nghiệp vụ cho đội ngũ lãnh đạo, cán bộ QTDND là rất cần thiết, nhất là trong bối cảnh hiện nay khi mà trên thị trường tiền tệ, ngân hàng ngày càng khốc liệt, chính vì vậy, Hiệp hội xem đây là nhiệm vụ quan trọng phải được thực hiện thường xuyên liên tục. Mục tiêu quan trọng nhất là xây dựng đội ngũ cán bộ QTDND hội tụ đủ năng lực chuyên môn, kỹ năng điều hành và đặc biệt là đạo đức nghề nghiệp, đây được xem là chìa khóa để hệ thống QTDND không chỉ hoạt động an toàn, tuân thủ pháp luật mà còn thích ứng linh hoạt trong bối cảnh mới.
Bằng nhiều hình thức như khảo sát trực tiếp, tổng hợp nhu cầu từ các Văn phòng đại diện, câu lạc bộ và ý kiến phản hồi của các QTDND, Hiệp hội đã chủ động nắm bắt nhu cầu đào tạo thực tế của từng nhóm đối tượng cán bộ, từ đó xây dựng các chương trình đào tạo phù hợp, sát với yêu cầu công việc và trình độ của đội ngũ cán bộ QTDND. Nhờ cách làm này, các khóa đào tạo do Hiệp hội tổ chức ngày càng thiết thực, dễ áp dụng trong thực tiễn, được các QTDND đánh giá cao và tích cực tham gia, qua đó góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và hiệu quả hoạt động của toàn hệ thống.
Hiệp hội tổ chức lớp tập huấn về Kiến thức pháp luật năm 2023
Trong năm 2025, Hiệp hội đã tổ chức 37 lớp đào tạo với gần 4.000 lượt học viên, bao gồm các chương trình chuẩn hóa theo quy định của Ngân hàng Nhà nước và các khóa đào tạo chuyên sâu về tín dụng, kế toán - tài chính, kiểm soát nội bộ, quản trị rủi ro, kỹ năng lãnh đạo, chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI); đồng thời tổ chức các đoàn khảo sát, học tập kinh nghiệm ở nước ngoài nhằm nâng cao năng lực quản trị cho đội ngũ cán bộ QTDND.
Hiệp hội tổ chức lớp tập huấn về AI tại tỉnh Nghệ An tháng 9/2025
Đẩy mạnh công tác truyền thông, kết nối hệ thống
Song song với các hoạt động chuyên môn, Hiệp hội đặc biệt chú trọng công tác truyền thông nhằm tăng cường liên kết hệ thống và lan tỏa giá trị của mô hình QTDND. Thông qua việc tổ chức các hoạt động giao lưu văn hóa, thể thao quy mô toàn quốc; xây dựng và thống nhất bộ nhận diện thương hiệu hệ thống (Logo QTDND); phối hợp với các cơ quan báo chí, truyền thông chuyên ngành; tuyên truyền kịp thời các mô hình hoạt động hiệu quả, cách làm hay, gương điển hình tiên tiến, Hiệp hội đã góp phần làm rõ bản chất nhân văn của kinh tế hợp tác xã và vai trò của QTDND, Co-opBank đối với phát triển kinh tế, xã hội. Đồng thời, Hiệp hội còn hỗ trợ xây dựng định hướng và mẫu kế hoạch truyền thông cho các QTDND, giúp các QTDND chủ động nâng cao hình ảnh, uy tín và niềm tin của thành viên, người dân đối với hệ thống QTDND, qua đó củng cố sự gắn kết nội bộ và vị thế của hệ thống trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi số.
Công tác kết nối hội viên và truyền thông tiếp tục được triển khai đồng bộ thông qua website, bản tin nội bộ và phối hợp với Thời báo Ngân hàng, Ngân hàng Hợp tác xã; tổ chức nhiều hoạt động làm việc theo cụm, vận động hỗ trợ các QTDND bị ảnh hưởng bởi thiên tai; xây dựng tài liệu tuyên truyền về mô hình QTDND; hỗ trợ truyền thông trong bối cảnh sắp xếp đơn vị hành chính và tiếp tục phối hợp với NHHTX triển khai thống nhất bộ nhận diện thương hiệu toàn hệ thống.
Thay cho lời kết
Trong thời gian vừa qua và những năm tiếp theo, Hiệp hội nhận thức được, bên cạnh những thuận lợi nhất định, QTDND vẫn đang và sẽ tiếp tục phải đối mặt với không ít khó khăn, thách thức. Bởi phần lớn QTDND có vốn nhỏ, sản phẩm dịch vụ đơn điệu, công nghệ chưa đồng bộ, khiến chuyển đổi số chậm và gia tăng khoảng cách về dịch vụ ngân hàng số so với các ngân hàng thương mại. Hệ quả là các QTDND ngày càng khó thu hút và giữ chân khách hàng, đặc biệt là nhóm khách hàng trẻ. Bên cạnh đó, một số quy định về cấp tín dụng và thủ tục cho vay chưa phù hợp với đặc thù QTDND, làm gia tăng thủ tục hành chính và giảm sức hấp dẫn của hoạt động cho vay. Đồng thời, lộ trình sắp xếp, hợp nhất, gánh nặng chi phí về thực hiện nộp các loại phi và tần suất thanh tra, kiểm tra dày đặc cũng đang tạo thêm áp lực lớn đối với hoạt động và tâm lý của hệ thống.
Trước những thách thức ngày càng rõ nét, vai trò của Hiệp hội không chỉ dừng ở chức năng đại diện, mà đang trở thành điểm tựa quan trọng đối với sự ổn định và phát triển của toàn hệ thống. Trong thời gian tới, Hiệp hội tiếp tục chủ động kết nối chính sách, phản ánh kịp thời vướng mắc từ thực tiễn, hỗ trợ chuyển đổi số, nâng cao năng lực quản trị, tư vấn sắp xếp, hợp nhất QTDND và tăng cường truyền thông, Hiệp hội đang góp phần định hình một hướng đi bền vững hơn cho các QTDND. Đây chính là nền tảng để hệ thống QTDND củng cố niềm tin của thành viên và người gửi tiền, nâng cao sức cạnh tranh, từng bước khẳng định vai trò là kênh dẫn vốn an toàn, hiệu quả cho khu vực kinh tế cơ sở trong giai đoạn phát triển mới.
Mai Hồng.
