27.07.2006 12:54

Nhân lực kiểm toán thiếu trầm trọng

Sự bùng nổ trong lĩnh vực kiểm toán sẽ là điều tất yếu.

Hiện nay nguồn nhân lực kiểm toán của Việt Nam đang ở tình trạng thiếu hụt trầm trọng, bà Nguyễn Phương Mai, Trưởng đại diện Hiệp hội kế toán công chứng Anh (ACCA) đã cho biết như vậy trong cuộc trao đổi với báo giới.

Sự thay đổi của thị trường tài chính khi Việt Nam chính thức gia nhập WTO, theo bà sẽ như thế nào?

Theo  Bộ tài Chính, sau khi gia nhập WTO, Việt Nam sẽ mở cửa hoàn toàn dịch vụ tài chính, đặc biệt là dịch vụ kế toán - kiểm toán cho các bên nước ngoài. Điều này dẫn đến một thực tế là thị trường tài chính, đặc biệt là các dịch vụ kế toán, kiểm toán, bảo hiểm cũng như thị trường chứng khoán sẽ có sự tham gia của rất nhiều nhà đầu tư nước ngoài.

Để đáp ứng các đòi hỏi về thông tin tài chính của họ, yêu cầu phải có các báo cáo tài chính minh bạch và đáng tin cậy cũng gia tăng đáng kế. Do đó sự bùng nổ trong lĩnh vực kiểm toán sẽ là điều tất yếu. Các doanh nghiệp kiểm toán trong nước sẽ phải nâng cao năng lực cạnh tranh của mình để giữ được thị phần trước làn sóng các “đại gia” quốc tế.

Ở giai đoạn đầu trong thời kỳ “hậu WTO”, áp lực cạnh tranh này không quá nặng nề với các doanh nghiệp kiểm toán và tư vấn thuế Việt Nam vì chúng ta còn có thế mạnh về phong tục, tập quán và ngôn ngữ. Các doanh nghiệp kiểm toán Việt Nam có thể an tâm với một lượng khách hàng truyền thống từ các doanh nghiệp nhà nước, hay các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nước là những nơi có thể chưa mặn mà với việc giao dịch vụ kiểm toán cho một công ty kiểm toán nước ngoài.

Dịch vụ tư vấn thuế cũng có thể an tâm trong thời gian đầu vì các công ty tư vấn thuế trong nước vẫn có ưu thế trong việc hiểu rõ cách áp dụng các quy định về thuế vào thực tế ở Việt Nam.

Tuy nhiên, khi gia nhập WTO chúng ta không tránh được việc sử dụng các chuẩn mực kế toán, kiểm toán quốc tế cũng như đưa các quy định về pháp luật và thuế theo thông lệ quốc tế vào áp dụng tại Việt Nam. Như vậy các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ tài chính trong nước không còn sự lựa chọn nào khác ngoài việc nâng cao chất lượng dịch vụ của mình để theo kịp chuẩn mực khu vực và quốc tế nếu không muốn mất thị phần trong lĩnh vực này.

Vậy nguồn nhân lực trong lĩnh vực kiểm toán của Việt Nam có đáp ứng được sự thay đổi khi Việt Nam gia nhập WTO và thực hiện cam kết mở cửa dịch vụ kế toán - kiểm toán 100% không, thưa bà?

Hiện nay nguồn nhân lực kiểm toán của Việt Nam đang ở tình trạng thiếu hụt trầm trọng. Cả nước chỉ có gần 1.000 kiểm toán viên có chứng chỉ hành nghề. Con số này quá ít ỏi trước sự bùng nổ của nhu cầu kiểm toán. Ngoài ra, Việt Nam đang có tình trạng chảy máu chất xám do các kiểm toán viên bỏ nghề, hoặc do những người có chứng chỉ quốc tế chuyển ra nước ngoài công tác hay định cư.

Ngoài ra, không thể phủ nhận được một thực trạng đối với nguồn nhân lực kiểm toán của Việt Nam là vấn đề chất lượng chuyên môn. Hiện nay chứng chỉ kiểm toán viên của Việt Nam chưa được công nhận rộng rãi và con số trên 200 kiểm toán viên có chứng chỉ quốc tế trong tổng số gần 1.000 kiểm toán viên Việt Nam là một con số quá ít để có thể có được sự an tâm của các nhà đầu tư nước ngoài.

Hạn chế lớn nhất của nguồn nhân lực kiểm toán trong nước thuộc về vấn đề nhận thức về chuẩn mực. Cũng như tất cả các quốc gia khác trên thế giới khi nỗ lực đưa chuẩn mực quốc tế vào áp dụng trong điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội của từng nước, Việt Nam chúng ta còn phải nỗ lực rất nhiều để hoàn thiện và thực sự đưa bộ chuẩn mực của Việt Nam vào áp dụng. Hiện nay chúng ta còn gặp vướng mắc.

Những vướng mắc đó là gì, thưa bà?

Theo tôi vướng mắc nằm ở hai điểm chủ yếu. Thứ nhất, đó là vấn đề khung pháp lý. Chúng ta cần có các cơ chế hỗ trợ từ các cơ quan chức năng để đảm bảo việc thực hiện chuẩn mực. Người làm kế toán và kiểm toán viên cần phải có đầy đủ cơ sở pháp lý để thực hiện đúng theo chuẩn mực, tránh xảy ra trường hợp nếu thực hiện theo chuẩn mực thì lại bị chi phối bởi một điều khoản hay quy định không phù hợp.

Thứ hai, việc sử dụng chuẩn mực hiện nay chưa trở thành ý thức của người hành nghề chuyên môn, Chúng ta quen dựa vào các quy định và văn bản hướng dẫn, và không ít trường hợp việc áp dụng các văn bản hướng dẫn này lại không hoàn toàn thống nhất. Do vậy khi nói đến chuẩn mực, không ít người còn ngần ngại và thậm chí không hiểu có chuẩn mực để làm gì.

Hiện nay trong số hơn 200 kiểm toán viên Việt Nam có chứng chỉ quốc tế, đa số là chứng chỉ của ACCA. Trong thời gian tới, ACCA có kế hoạch gì hỗ trợ cho các các hội viên và học viên của ACCA tại Việt Nam để nâng cao chuyên môn?

Nguyên tắc áp dụng với hội viên ACCA trên toàn cầu, không riêng ở Việt Nam, là mỗi hội viên cho dù đang sinh sống và làm việc tại quốc gia nào cũng đều phải thực hiện 40 giờ cập nhật kiến thức trong một năm. Thời gian cập nhật kiến thức có thể thông qua hình thức học tập trung hoặc các lớp học do ACCA tổ chức.

Chúng tôi cũng có những kế hoạch liên kết với các tổ chức nghề nghiệp trong nước, đặc biệt là hội kiểm toán viên hành nghề Việt Nam và Hội kế toán Tp.HCM, tổ chức các buổi cập nhật kiến thức cho hội viên của ACCA cũng như hội viên của các hội trong nước, giúp cho các hội viên nắm bắt kịp thời các quy định mới liên quan đến hoạt động của ngành tại Việt Nam.

Riêng đối với các vấn đề chuyên môn, ACCA có một công cụ khác hỗ trợ cho hội viên của mình trên toàn cầu, đó là thư viện ảo. ACCA còn thường xuyên tổ chức các buổi hội thảo hoặc khoá học chuyên đề với sự tham gia của các chuyên gia của ACCA từ Anh hoặc các nước khác để nâng cao trình độ chuyên môn cho hội viên ACCA tại Việt Nam.

Hoàng Xuân (VNECONOMY)

Các tin liên quan