22.06.2006 15:53

Một số kết quả hoạt động của hệ thống QTDND

MỘT SỐ KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG QTDND VÀ VAI TRÒ CỦA QUỸ TÍN DỤNG NHÂN DÂN TW TRONG VIỆC HỖ TRỢ CÁC QTDND CƠ SỞ THỰC HIỆN CỦNG CỐ, CHẤN CHỈNH VÀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG
    (Tham luận của Quỹ tín dụng TW tại Đại hội Liên minh HTX Việt Nam lần III)
 
Sau hơn 7 năm thí điểm thành lập, tháng 1 năm 2000 hệ thống QTDND đã được tổng kết. Từ thực tiễn phát triển và yêu cầu trong giai đoạn mới, trên cơ sở báo cáo của Ban chỉ đạo TW thí điểm thành lập Quỹ tín dụng nhân dân, ngày 10/10/2000 Bộ Chính trị có chỉ thị số 57-CT/TW về củng cố, hoàn thiện và phát triển hệ thống QTDND.
Là một đơn vị đầu mối trong hệ thống QTDND, Quỹ tín dụng TW được giao nhiệm vụ trực tiếp triển khai một số nhiệm vụ cụ thể trong củng cố, chấn chỉnh theo Chỉ thị 57-CT/TW của Bộ Chính trị. Sau hơn 3 năm triển khai, Quỹ tín dụng TW xin báo cáo một số nét về kết quả thực hiện và vai trò hỗ trợ của Quỹ tín dụng TW với các QTDND Cơ sở trong việc củng cố, chấn chỉnh, phát triển bền vững.
 
1. Về một số tình hình hoạt động của hệ thống QTDND trước củng cố, chấn chỉnh:
 
Tháng 1 năm 2000 Ban chỉ đạo Trung ương thí điểm thành lập QTDND tiến hành tổng kết giai đoạn thí điểm thành lập hệ thống QTDND. Qua tổng kết đã khẳng định chủ trương thành lập hệ thống QTDND – một mô hình kinh tế hợp tác hoạt động trong lĩnh vực tiền tệ, tín dụng là một định hướng đúng của Đảng, Nhà nước; Hoạt động của các QTDND đã phát huy hiệu quả tích cực, góp phần quan trọng vào việc hỗ trợ thành viên là các cá nhân, hộ gia đình ở vùng nông thôn phát triển sản xuất, mở mang dịch vụ ngành nghề, đồng thời góp phần từng bước đẩy lùi các hình thức hoạt động “tín dụng đen” ở nông thôn. Tuy nhiên, qua tổng kết cũng đã rút ra những mặt yếu kém, bất cập của hệ thống; đó là:
 
- Nhiều QTDND Cơ sở vi phạm các quy định trong hoạt động, như: cho vay sai đối tượng, vượt chỉ tiêu an toàn quy định của Ngân hàng Nhà nước; cho vay ngoài thành viên, ngoài địa bàn xã, phường; các Quỹ tín dụng cho vay lẫn nhau, huy động vốn ngoài địa bàn vượt quá khả năng của Quỹ, v.v..
 
- Công tác cán bộ, quản trị điều hành ở nhiều đơn vị yếu kém, các quy chế, quy định đảm bảo cho điều hành nội bộ còn thiếu, chưa chặt chẽ; nhiều nơi có tình trạng cục bộ, mất đoàn kết.
 
- Các Quỹ tín dụng Khu vực sau hơn 7 năm xây dựng nhưng tốc độ phát triển yếu, năng lực tài chính hạn chế, không có khả năng phát triển, mở rộng các nghiệp vụ; cơ sở vật chất, công nghệ nghèo nàn, trình độ cán bộ còn nhiều bất cập, do vậy khả năng hỗ trợ các QTDND Cơ sở chưa đáp ứng được yêu cầu.
 
- Quỹ tín dụng TW tuy hoạt động ổn định, có hiệu quả nhưng mạng lưới chưa có (trước khi tổng kết thí điểm năm 2000 mới có 1 Chi nhánh tại Thành phố Hồ Chí Minh) nên việc chăm sóc, tư vấn, điều hoà, hỗ trợ các QTDND Cơ sở còn hạn chế rất nhiều.
 
Những thực trạng nêu trên mới chỉ là những nét cơ bản trong tồn tại, yếu kém của hệ thống QTDND. Và đây chính là nguyên nhân tác động trực tiếp đến an toàn của toàn hệ thống mà biểu hiện rõ nhất là đa số các QTDND Cơ sở đều trong tình trạng yếu kém toàn diện hoặc yếu kém từng mặt, tiềm ẩn khả năng mất an toàn trong hoạt động, nguy cơ mất khả năng thanh toán, khả năng chi trả; cũng sau tổng kết nhiều QTDND đã được đặt trong tình trạng kiểm soát đặc biệt.
 
Trong bối cảnh đó Ngân hàng Nhà nước đã báo cáo Chính phủ Đề án củng cố, chấn chỉnh và hoàn thiện hệ thống QTDND nhằm chấn chỉnh toàn diện các mặt hoạt động của hệ thống, cải tổ căn bản mô hình tổ chức chuyển từ 3 cấp thành 2 cấp. Trên tinh thần đó ngày 10/10/2000 Bộ Chính trị có Chỉ thị 57-CT/TW về củng cố, hoàn thiện và phát triển hệ thống QTDND và ngày 28/11/2000 Chính phủ có Quyết định 135/2000/QĐ-TTg phê duyệt Đề án củng cố, hoàn thiện và phát triển hệ thống QTDND.
 
2. Một số kết quả sau củng cố, chấn chỉnh, chuyển đổi mô hình:
 
- Sau 4 năm củng cố, chấn chỉnh đến nay hệ thống QTDND đã chuyển biến căn bản, đi vào hoạt động ổn định và có bước phát triển mạnh mẽ. Đối với các QTDND Cơ sở Ngân hàng Nhà nước đã tập trung chỉ đạo khắc phục mạnh mẽ những tồn tại yếu kém, đối với các Quỹ không khắc phục chuyển đổi vươn lên được thì kiên quyết cho rút giấy phép giải thể hoạt động. Cả nước hiện nay có 901 QTDND Cơ sở, số QTDND hoạt động bình thường chiếm 98,2% chỉ còn 16 Quỹ (chiếm 1,8%) còn tồn tại một số mặt yếu kém đang tiếp tục được khắc phục. Một trong những kết quả rõ nhất là các chỉ tiêu hoạt động của QTDND Cơ sở đã tăng lên đáng kể, như:
 
+ Tổng nguồn vốn của các QTDND Cơ sở tính đến 31/12/2004 đạt 6.280 tỷ  đồng tăng 3.065 tỷ đồng (tăng tương đương 2,2 lần) so với 30/11/2000 (thời điểm có Chỉ thị 57-CT/TW cuả Bộ Chính trị và Quyết định 135/2000/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ). Trong đó:
 
· Vốn điều lệ 294 tỷ đồng tăng 122 tỷ đồng (tương đương tăng 1,7 lần) so với 30/11/2000;
 
· Vốn huy động 3.940 tỷ đồng tăng 2.206 tỷ đồng (tăng tương đương gấp 2,3 lần) so với 30/11/2000;
 
· Vốn vay 1.013 tỷ đồng (vay QTW và các TCTD) tăng 510 tỷ đồng (tương đương tăng 2 lần) so với 30/11/2000;
 
· Vốn khác 478 tỷ đồng.
 
+ Tổng dư nợ cho vay (tính đến 31/12/2004): 5.400 tỷ đồng, tăng 2.641tỷ  triệu đồng (tăng tương đương gấp 2,1 lần) so với 30/11/ 2000; Trong đó:
 
· Nợ quá hạn: 36 tỷ đồng, bằng 0,7 % tổng dư nợ.
Sau củng cố, chấn chỉnh số QTDND Cơ sở đã được thành lập mới là 23 Quỹ trong đó năm 2004 thành lập 11 Quỹ.
 
- Đối với Quỹ tín dụng TW:
 
Với tinh thần khẩn trương, tích cực, ý thức trách nhiệm cao, từ tháng 5/2001 Quỹ tín dụng TW đã triển khai thành lập mới Chi nhánh tại Nghệ An; thí điểm bàn giao, sáp nhập và khai trương hoạt động Chi nhánh Quỹ tín dụng Trung ương tại Hà Tây để rút kinh nghiệm tiến hành rộng rãi trên cả nước. Chính nhờ làm tốt công tác chuẩn bị, trong vòng 8 tháng, từ tháng 5/2001 đến tháng 12/2001, Quỹ tín dụng TW đã hoàn thành việc tiếp nhận bàn giao sáp nhập 21 Quỹ tín dụng Khu vực và tổ chức khai trương hoạt động cho 21 Chi nhánh, đảm bảo đúng yêu cầu, quy trình nhưng vẫn đáp ứng giao dịch với các QTDND Cơ sở bình thường, không bị gián đoạn. Tiếp tục triển khai giai đoạn 2 của Quyết định 207/QĐ-NHNN, trong 6 tháng đầu năm 2002, Quỹ tín dụng TW đã hoàn thành việc tiếp nhận chuyển giao công tác điều hoà vốn cho các QTDND Cơ sở từ Chi nhánh Ngân hàng Nhà nước ở 27 tỉnh, thành phố chưa có Quỹ Khu vực về Chi nhánh Quỹ Trung ương. Đầu năm 2003, thành lập tiếp Chi nhánh tại Hải Phòng đưa tổng số Chi nhánh Quỹ tín dụng TW thành 24 đơn vị trong cả nước.
 
Như vậy, trong thời gian hơn 01 năm Quỹ tín dụng TW đã hoàn thành quá trình tái cơ cấu hệ thống, chuyển mô hình từ 3 cấp sang mô hình 2 cấp phù hợp, thích ứng hơn với điều kiện thực tiễn Việt Nam theo đúng quy định, thời gian Thống đốc Ngân hàng Nhà nước giao, góp phần vào hoạt động ổn định của toàn hệ thống trong giai đoạn củng cố, chấn chỉnh. Thành công của chuyển đổi mô hình 2 cấp đã thể hiện rõ nét hơn vai trò đầu mối của Quỹ Trung ương trong công tác hỗ trợ, chăm sóc, tăng cường tính liên kết trong hệ thống. Điều đáng quan tâm ở đây là sau chuyển đổi tính liên kết được tăng cường và có chuyển biến tích cực, kết quả nguồn vốn điều hoà nội bộ trong hệ thống QTDND (từ Quỹ Cơ sở lên Quỹ Trung ương) đã có bước thay đổi quan trọng cả về quy mô, phương thức tổ chức thực hiện, cụ thể:
 
Cơ chế điều hoà đã linh hoạt, thuận lợi hơn nên đã tạo điều kiện cho các QTDND Cơ sở gửi vốn nhanh; Tính từ 31/12/2001 đến 31/5/2004 tốc độ tăng trưởng nguồn vốn điều hoà từ các QTDND Cơ sở lên Quỹ Trung ương là 440%. Cơ chế lãi suất gửi vốn điều hoà đã được cải thiện đáng kể, đặc biệt là lãi suất đã cố gắng tiếp cận ở mức để các QTDND Cơ sở nếu gửi điều hoà đủ bù đắp chi phí và có lãi. Đây chính là nguyên nhân đã tạo thêm sức hấp dẫn cho các QTDND Cơ sở gửi vốn điều hoà. Mặt khác, cơ chế điều hoà lãi suất cũng rất linh hoạt, được điều chỉnh theo tín hiệu thị trường; Các QTDND Cơ sở cũng ý thức tốt và đẩy mạnh hoạt động huy động vốn tại chỗ để mở rộng cho vay và gửi điều hoà lên Quỹ Trung ương.
 
Bản thân các QTDND Cơ sở sau củng cố, chấn chỉnh, thực hiện theo Chỉ thị 57-CT/TW cũng đã có ý thức tốt hơn trong việc tham gia điều hoà vốn nội bộ, tăng cường liên kết hệ thống, gắn bó với các Chi nhánh Quỹ tín dụng TW hơn.
 
Công tác chăm sóc, tư vấn đã có chuyển biến mạnh mẽ, những đợt công tác tiếp cận QTDND thành viên đã được Quỹ tín dụng TW tổ chức. Qua đó, Quỹ tín dụng TW đã nâng cao được vai trò của mình qua việc kiểm tra sử dụng vốn vay của QTDND thành viên, đồng thời trực tiếp trao đổi với QTDND về cơ chế nghiệp vụ và những vướng mắc hiện nay của QTDND, từng bước nâng cao công tác tư vấn, trao đổi kinh nghiệm hoạt động kinh doanh trong hệ thống.
 
Đặc biệt các chỉ tiêu hoạt động đã có bước tăng trưởng mạnh mẽ:
 
- Tổng nguồn vốn hoạt động đến 31/12/2004 là 2.327 tỷ đồng, tăng so với 31/11/2000 là 1.879 tỷ đồng, tỷ lệ tăng tương đương gấp 5 lần. Cơ cấu nguồn vốn gồm:
 
+ Vốn huy động đến 31/12/2004 là 1.107 tỷ đồng, chiếm 48% tổng nguồn vốn hoạt động, tăng 1.081 tỷ đồng so với 30/11/2000 (tỷ lệ tăng tương đương gấp 42 lần), chủ yếu là tăng từ nguồn tiền gửi dân cư và các tổ chức kinh tế. Trong đó: Tiền gửi điều hoà từ QTDCS là 261 tỷ đồng, tăng 259 tỷ đồng so với 30/11/2000 (tỷ lệ tăng tương đương gấp 137 lần).
 
+ Nguồn vốn vay các tổ chức tín dụng trong nước và quốc tế: Đến 31/10/2004, tổng nguồn vốn vay từ các tổ chức tài chính tín dụng là 679 tỷ đồng, chiếm 29% tổng nguồn vốn, tăng so với 30/11/2000 là 492 tỷ đồng, tỷ lệ tăng tương đương gấp 3 lần.
 
- Tổng dư nợ cho vay: Đến 31/12/2004, dư nợ cho vay là 1.959 tỷ đồng, tăng 1.609 tỷ đồng so với 30/11/2000, tỷ lệ tăng tương đương gấp 6 lần.
 
- Nợ quá hạn: Đến 31/10/2004 nợ quá hạn là 20  tỷ đồng, chiếm 1,02% tổng dư nợ, trong đó chủ yếu là số nợ tồn đọng khi Quỹ tín dụng TW tiếp nhận bàn giao từ các QTDND Khu vực chuyển về.
 
3. Bài học kinh nghiệm từ công tác củng cố, chấn chỉnh.
 
Từ thành công của việc triển khai Chỉ thị số 57-CT/TW, Quyết định số 135/QĐ-TTg và Quyết định 207/QĐ-NHNN, Quỹ tín dụng TW rút ra một số bài học về công tác chỉ đạo, triển khai nhiệm vụ sau:
 
Thứ nhất, Nâng cao nhận thức cho cán bộ, quán triệt nghiêm túc, đầy đủ nội dung định hướng, mục tiêu của việc củng cố hệ thống và vai trò của Quỹ tín dụng TW trong việc triển khai nhiệm vụ được giao, từ đây nâng cao ý thức trách nhiệm, tập hợp lực lượng, chuẩn bị đầy đủ, sẵn sàng cho nhiệm vụ.
 
Thứ hai, Làm tốt công tác chuẩn bị cả về tư tưởng, cơ sở vật chất, xây dựng và ban hành hệ thống các văn bản, cơ chế nghiệp vụ để triển khai các đề án được duyệt. Để hoàn thành nhiệm vụ này tại Hội sở Quỹ tín dụng TW đã định hướng lộ trình tiến hành xây dựng đầy đủ các văn bản về nghiệp vụ, quy chế tổ chức, tuyển dụng cán bộ ... và nhiều loại văn bản cá biệt khác gửi các tỉnh, thành phố để phối hợp triển khai; đồng thời tổ chức tập huấn tin học, kế toán cho 2 cấp ở cụm phía Bắc và phía Nam, đối tượng gồm cả cán bộ Quỹ tín dụng TW và cán bộ Quỹ tín dụng Khu vực, tổ chức tập huấn về các mặt nghiệp vụ để phục vụ cho bàn giao, sáp nhập, khai trương Chi nhánh cho gần 80 lượt cán bộ tại Hội sở. Đặc biệt, tuy tiềm lực tài chính còn khó khăn nhưng đã chuẩn bị đầy đủ cơ sở vật chất như: chỉnh trang trụ sở, trang bị máy tính, bổ sung cơ sở vật chất ... để ngay khi bàn giao vẫn tiến hành đưa các Chi nhánh vào hoạt động bình thường, không gián đoạn.
 
Thứ ba, Bám sát chủ trương, định hướng, tuân thủ mục tiêu, nguyên tắc chỉ đạo của Thống đốc để giải quyết, xử lý các tình huống phát sinh hợp tình, hợp lý, bảo đảm lợi ích các bên nhưng phải giữ vững tính an toàn, ổn định hệ thống (như ở Lâm Đồng, Đồng Nai).
 
Thứ tư, Làm tốt công tác thông tin tuyên truyền, phối hợp hành động thống nhất với các Chi nhánh NHNN, Quỹ tín dụng Khu vực, QTDND Cơ sở thông qua các toạ đàm Hội thảo, Đại hội, Hội nghị tập huấn; cung cấp tài liệu cho các QTDND Cơ sở để triển khai bàn giao, sáp nhập nhanh, gọn, đúng định hướng.
 
Thứ năm, Tranh thủ mạnh mẽ sự ủng hộ của cấp uỷ, chính quyền địa phương tạo sự phối hợp chặt chẽ vì mục tiêu, nhiệm vụ chung của toàn hệ thống. Đây là một nội dung mà Quỹ tín dụng TW triển khai tốt và nhận được sự ủng hộ của các tỉnh uỷ, thành uỷ, UBND các tỉnh, thành, đặc biệt là Chi nhánh NHNN.
 
Thứ sáu, Thường xuyên báo cáo Thống đốc, các đơn vị chức năng để xử lý các phát sinh trong thực hiện triển khai nhiệm vụ nên đã giải quyết thấu đáo các vấn đề phát sinh trong thực tiễn.
 
Thứ bảy, Giải quyết thấu đáo, hợp tình hợp lý các chế độ đối với số cán bộ ở Quỹ tín dụng Khu vực khi bàn giao sáp nhập. Đối với số cán bộ đã nghỉ hưu chuyển từ Ngân hàng Nhà nước sang làm việc thì động viên nghỉ và có chế độ hợp lý; Đối với số trẻ, còn đang trong độ tuổi làm việc thì sắp xếp công việc phù hợp, đồng thời tiếp tục đào tạo lại.
 
4. Một số định hướng trong thời gian tới:
 
4.1- Hoàn thiện cơ chế chính sách thực hiện Luật HTX sửa đổi, Luật Các TCTD sửa đổi, Nghị định 48/NĐ-CP về tổ chức và hoạt động của QTDND sửa đổi, bổ sung và các văn bản hướng dẫn nghiệp vụ cho hệ thống QTDND.
 
4.2- Tiếp tục củng cố, chấn chỉnh hoạt động QTDND theo tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và Ban lãnh đạo NHNN tại Hội nghị sơ kết 3 năm thực hiện Chỉ thị 57/CT-TW, Quyết định 135/2000/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, trong đó tập trung chỉ đạo các tỉnh xử lý dứt điểm các yếu kém còn tồn tại, nhất là việc thu hồi giấy phép hoạt động của các QTDND quá yếu kém không thể khắc phục hoạt động bình thường.
 
4.3- Tiếp tục phối hợp triển khai thu hồi giấy phép hoạt động đẩy nhanh tiến độ thanh lý QTDND để xử lý dứt điểm vấn đề này theo Chỉ thị số 06/2003/CT-NHNN ngày 21/10/2003 của Thống đốc NHNN.
 
4.4- Đẩy mạnh công tác đào tạo cán bộ QTDND, từng bước chuẩn hoá và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, nhân viên QTDND.
 
4.5- Tiếp tục triển khai các hoạt động đối ngoại, mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế để hỗ trợ phát triển cho hệ thống (ADB, DID, QTD Desjardins Canada…).
 
4.6- Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát chặt chẽ hoạt động của các QTDND để kịp thời phát hiện và xử lý các tồn tại giúp các QTDND hoạt động an toàn, hiệu quả. Đối với các QTDND mới thành lập tổ chức thường xuyên công tác kiểm tra, giám sát, đảm bảo các QTDND mới thành lập ổn định tổ chức và đội ngũ cán bộ, đồng thời chấp hành đúng các quy định của pháp luật trong quá trình hoạt động.
 
4.7- Tiếp tục phát triển mới QTDND tại những địa phương đã hoàn thành tốt công tác củng cố, chấn chỉnh và hội đủ các điều kiện theo Quy chế ban hành kèm theo Quyết định 615/2003/QĐ-NHNN ngày 16/6/2003 của Thống đốc NHNN và các văn bản có liên quan. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền về chủ trương của Đảng và Nhà nước đối với QTDND, về kết quả hoạt động của hệ thống QTDND; Vận động mọi tầng lớp dân cư tham gia xây dựng hệ thống QTDND ngày càng lớn mạnh.
 
4.8- Tiếp tục đề nghị Chính phủ quan tâm hơn nữa đến chính sách thuế đối với hệ thống QTDND theo hướng miễn không thu thuế thu nhập doanh nghiệp mà cho hệ thống QTDND để lại bổ sung vốn điều lệ hoặc nếu có thu thì giảm tỷ lệ thấp hơn (hiện nay là 28%) tạo điều kiện cho thành viên được hưởng nhiều lợi ích hơn từ kết quả hoạt động và các Quỹ cũng có điều kiện tăng cường nguồn lực tài chính, đầu tư cơ sở vật chất, đào tạo cán bộ.
 
4.9- Tiếp tục đề nghị với các cấp chính quyền, các ngành có liên quan để cán bộ của QTDND ở tất cả các tỉnh, thành phố trong cả nước được tham gia bảo hiểm xã hội tạo cơ sở để cán bộ yên tâm công tác, đồng thời tạo sức hút lực lượng lao động trẻ, có trình độ, được đào tạo chính quy vào làm việc tại các QTDND.
 
4.10- Nghiên cứu việc hoàn thiện mô hình hoạt động của hệ thống, tăng cường các thiết chế hỗ trợ như: hình thành tổ chức liên kết; thành lập Quỹ an toàn hệ thống; Tăng cường năng lực tài chính cho đơn vị đầu mối là QTDTW (nâng vốn Điều lệ)…
 
Trên đây là báo cáo tham luận của Quỹ tín dụng TW tại Đại hội Liên minh HTX Việt Nam lần thứ III về vai trò, nhiệm vụ của Quỹ tín dụng TW trong công tác hỗ trợ các QTDND Cơ sở thực hiện củng cố, chấn chỉnh và phát triển bền vững từ sau tổng kết thí điểm đến nay../.
 
Nguồn: Quỹ tín dụng Nhân dân Trung ương

Các tin liên quan