07.07.2006 17:34

Bài phát biểu của TS. Trần Quang Khánh, Vụ trưởng Vụ các TCTD hợp tác – NHNN VN tại Hội nghị sơ kết Quỹ...

Nội dung:
Kính thưa : Đ/c Phó Thống đốc Trần Minh Tuấn;
                   Các đ/c Đại diện các Bộ, Ngành Trung ương;
                   Các đ/c Đại diện chính quyền tỉnh Thái Bình;
                   Và toàn thể các Quý vị đại biểu.      
Hôm nay chúng ta tổ chức Hội nghị sơ kết thí điểm thành lập Quỹ an toàn hệ thống Quỹ tín dụng nhân dân (QTDND) tại tỉnh Thái Bình, trước hết cho phép tôi thay mặt Ban lãnh đạo và tập thể cán bộ, công chức Vụ Các TCTD hợp tác (là Đơn vị có nhiệm vụ tham mưu giúp Thống đốc NHNN thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với hệ thống QTDND) xin gửi đến các Quý vị đại biểu lời chúc sức khoẻ và chúc Hội nghị thành công tốt đẹp.
TS. Trần Quang Khánh phát biểu tại Hội nghị sơ kết Quỹ an toàn hệ thống QTDND
Kính thưa các Quý vị đại biểu: Chúng ta vừa nghe ý kiến khai mạc Hội nghị của Phó Thống đốc Trần Minh Tuấn quán triệt mục đích của Hội nghị ngày hôm nay là nhằm đánh giá những mặt được, những mặt chưa được và các bài học kinh nghiệm rút ra từ việc thí điểm thành lập Quỹ an toàn hệ thống QTDND tại tỉnh Thái Bình, từ đó rút kinh nghiệm để mở rộng thí điểm ở một số địa phương khác, đồng thời bổ sung hoàn thiện cho việc nghiên cứu triển khai thành lập Quỹ an toàn hệ thống QTDND trên phạm vi toàn quốc.
Dưới giác độ của đơn vị có trách nhiệm tham mưu cho Ban lãnh đạo NHNN nghiên cứu chỉ đạo và tổ chức triển khai thực hiện Đề án thí điểm thành lập Quỹ an toàn hệ thống QTDND tại tỉnh Thái Bình, chúng tôi xin có một số ý kiến để góp phần làm rõ thêm về vấn đề này như sau:
1. Về sự cần thiết khách quan phải thành lập Quỹ an toàn hệ thống QTDND:
Quỹ tín dụng nhân dân là loại hình tổ chức tín dụng (TCTD) hợp tác hoạt động theo nguyên tắc tự nguyện, tự chủ, tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động, thực hiện mục tiêu chủ yếu là tương trợ giữa các thành viên, nhằm phát huy sức mạnh của tập thể và của từng thành viên giúp nhau thực hiện có hiệu quả các hoạt động sản xuất, kinh doanh dịch vụ và cải thiện đời sống. Đến nay chúng ta đã thực hiện được mục tiêu hình thành và phát triển loại hình tổ chức kinh tế hợp tác kiểu mới trong lĩnh vực tín dụng trên địa bàn nông thôn; khai thác được nguồn vốn tại chỗ, góp phần đáp ứng nhu cầu vốn cho sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và đời sống của các thành viên, thực hiện mục tiêu xoá đói giảm nghèo và hạn chế cho vay nặng lãi ở nông thôn. Những kết quả đạt được trong thời gian qua đã khẳng định chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước về phát triển mô hình QTDND. Tuy nhiên, hoạt động của hệ thống QTDND hiện nay cũng bộc lộ một số yếu kém, tồn tại ảnh hưởng trực tiếp tới việc bảo đảm an toàn cho hoạt động của toàn hệ thống. Vì vậy, vấn đề bảo đảm an toàn cho hoạt động của hệ thống QTDND cũng như đối với tình hình kinh tế, an ninh, xã hội đang là vấn đề đặt ra cần được sớm giải quyết đối với các nhà quản lý điều hành hoạt động ngân hàng cũng như đối với toàn xã hội.
Chúng ta đều biết QTDND là loại hình TCTD hợp tác hoạt động chủ yếu là huy động vốn để cho vay đối với các thành viên ở khu vực nông nghiệp, nông thôn là nơi mặt bằng kinh tế còn thấp, sản xuất, kinh doanh chứa đựng nhiều rủi ro (do phụ thuộc nhiều yếu tố khách quan như thời vụ, thiên tai, giá cả...); Trong khi đó quy mô hoạt động và năng lực tài chính của  các QTDND thường nhỏ bé, trình độ của đội ngũ cán bộ và nhân viên còn hạn chế. Vì vậy QTDND là loại hình TCTD thường xuyên phải đối mặt với nhiều rủi ro nhất và cũng dễ xảy ra đổ vỡ nhất so với các loại hình TCTD khác.
Không chỉ có vậy, do hoạt động trong lĩnh vực tiền tệ, tín dụng và ngân hàng là lĩnh vực rất nhạy cảm, chịu tác động rất lớn bởi các yếu tố tâm lý, thông tin và nhiều nhân tố ảnh hưởng khách quan, chủ quan khác nên khi đối mặt với những nguy cơ đổ vỡ, việc khắc phục đưa QTDND trở lại hoạt động bình thường gặp rất nhiều khó khăn trắc trở. Hơn nữa tuy các QTDND là các pháp nhân độc lập về kinh tế, hoạt động trên địa bàn ở nhiều vùng địa phương khác nhau nhưng lại có cùng một tên gọi, chung một biểu tượng, mô hình tổ chức và phương thức hoạt động kinh doanh, đồng thời khả năng “miễn dịch”, tự bảo vệ của mỗi QTDND còn rất hạn chế. Vì vậy, khi một QTDND gặp khó khăn thì khả năng xảy ra phản ứng dây chuyền lây lan cho các QTDND khác trong hệ thống là rất cao, nếu không có giải pháp xử lý kịp thời thì nguy cơ đổ vỡ dây chuyền trong hệ thống là khó tránh khỏi. Trong khi đó do QTDND là một loại hình TCTD Hợp tác có vai trò quan trọng đối với phát triển kinh tế – xã hội khu vực nông nghiệp và nông thôn nói riêng cũng như đối với sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội chung của một quốc gia. Vì vậy khi hệ thống QTDND hoạt động không an toàn, tác nhân tiêu cực này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đối với thành viên, đối với phát triển kinh tế - xã hội khu vực nông nghiệp, nông thôn mà còn tác động tiêu cực đối với công cuộc phát triển kinh tế - xã hội chung của cả quốc gia.
Hơn nữa, chúng ta đã biết, rủi ro đổ vỡ xảy ra đối với hệ thống QTDND nói riêng và đối với hệ thống TCTD nói chung có tính lan truyền rất nhanh, đồng thời hậu quả của nó gây ra đối với toàn bộ nền kinh tế là hết sức to lớn, thậm chí đẩy toàn bộ nền kinh tế lâm vào khủng hoảng trầm trọng nếu không được xử lý ngăn chặn kịp thời. Chính vì vậy nếu để xảy ra mất an toàn, đổ vỡ trong hoạt động của hệ thống QTDND thì biến cố này cũng có thể gây ra những tác hại hết sức to lớn không chỉ đối với hoạt động của bản thân hệ thống QTDND mà cả đối với hệ thống các định chế trung gian tài chính và an ninh chính trị – kinh tế - xã hội của cả một quốc gia.
Sự kiện đổ vỡ hệ thống HTX Tín dụng dẫn đến biến động chính trị ở Anbani trong những năm đầu thập kỷ 90 của thế kỷ trước là một minh chứng hết sức sinh động đối với việc để xảy ra mất an toàn trong hoạt động của QTDND nói riêng và TCTD Hợp tác nói chung. ở Việt Nam, trong những năm 1989-1990 sự sụp đổ của hệ thống HTX tín dụng, Quỹ tín dụng đô thị (với hơn 7.600 đơn vị) cũng đã gây ra những hậu quả hết sức trầm trọng mà Đảng và Nhà nước ta đã phải đổ ra rất nhiều công sức để khắc phục hậu quả. Vì vậy, có thể nói việc bảo đảm an toàn cho hoạt động của hệ thống QTDND là một yêu cầu hết sức bức thiết; đồng thời là vấn đề thu hút sự quan tâm chú ý không chỉ của những người quản lý, điều hành hoạt động của hệ thống QTDND và những người làm công tác quản lý hoạt động ngân hàng mà còn của cả các Chính phủ ở các quốc gia có phát triển loại hình TCTD Hợp tác này.
Việc đảm bảo an toàn cho hoạt động của hệ thống QTDND đòi hỏi chúng ta phải có một hệ thống giải pháp đồng bộ, trong đó Quỹ an toàn hệ thống QTDND là một trong những công cụ hữu hiệu nhất có thể ngăn ngừa nguy cơ đổ vỡ lan truyền trong hệ thống này. Quỹ này do toàn bộ hệ thống các QTDND đóng góp bằng cách trích từ chi phí hoạt động kinh doanh hàng năm (tuỳ theo quy mô nguồn vốn và chất lượng hoạt động) nhằm mục đích hỗ trợ cho các QTDND khắc phục vượt qua tình trạng khó khăn về tình hình tài chính, có nguy cơ đổ vỡ. Chính nhờ sự hỗ trợ của Quỹ này nên một khi QTDND nào đó gặp khó khăn thì các thành viên và người dân gửi tiền vẫn hoàn toàn yên tâm, không gây tâm lý hoang mang đổ xô đến rút tiền làm cho QTDND đó càng đổ vỡ nhanh hơn và kéo theo các QTDND khác trong hệ thống. Mặt khác việc thành lập và duy trì Quỹ an toàn hệ thống QTDND cũng thể hiện tinh thần, nguyên tắc HTX là tự chủ, tự nguyện tương trợ giúp đỡ lẫn nhau giữa các QTDND; đồng thời góp phần hoàn thiện mô hình liên kết phát triển hệ thống nhằm đảm bảo cho từng QTDND cũng như cả hệ thống phát triển an toàn và bền vững. Vì vậy, có thể nói việc thiết lập Quỹ an toàn hệ thống QTDND là việc làm hết sức cấp thiết và phù hợp với định hướng chiến lược phát triển mô hình QTDND trong hệ thống các TCTD Việt Nam.
2. Về quá trình triển khai thí điểm thành lập Quỹ an toàn hệ thống QTDND tại Thái Bình:   
 Thực hiện Quyết định số 390/TTg ngày 27/7/1993 của Thủ tướng Chính phủ về việc “Triển khai đề án thí điểm thành lập Quỹ tín dụng nhân dân”, Thái Bình là một trong 14 tỉnh được chọn làm thí điểm thành lập QTDND đợt đầu. Đến nay trên địa bàn tỉnh Thái Bình có 77 QTD cơ sở và 1 chi nhánh QTDND Trung ương đang hoạt động; đồng thời cũng là tỉnh có số lượng QTDND lớn nhất trên toàn quốc.
Trong quá trình triển khai thí điểm thành lập QTDND, bên cạnh những kết quả đạt được bước đầu, hệ thống QTDND trên địa bàn cũng đã bộc lộ một số yếu kém tồn tại ảnh hưởng đến an toàn trong hoạt động. Vào giai đoạn cuối năm 1996 và đầu năm 1997, do ảnh hưởng của nguyên nhân xảy ra tình trạng khiếu kiện đông người, làm mất trật tự an ninh xã hội ở một số địa phương trong tỉnh, ở một số xã có QTDND, người dân hoang mang kéo đến QTDND rút tiền, một số thành viên vay vốn QTDND lợi dụng tình hình mất ổn định trây ỳ không chịu trả nợ dẫn đến việc QTDND cơ sở ở một số địa phương nói trên lâm vào tình trạng thiếu khả năng chi trả và khả năng thanh toán. Để kịp thời giải quyết tình trạng trên, NHNN chi nhánh tỉnh Thái Bình đã chỉ đạo các QTDND cơ sở trên địa bàn trích 10% trên số dư tiền gửi tại mỗi QTDND để lập “Quỹ an toàn tiền gửi” và được quản lý tại QTDND khu vực tỉnh Thái Bình; Đây chính là tổ chức tiền thân của Quỹ an toàn hệ thống QTDND. Dưới sự chỉ đạo của NHNN chi nhánh tỉnh Thái Bình “Quỹ an toàn tiền gửi” đã hỗ trợ cứu nguy kịp thời cho một số QTDND trên địa bàn tỉnh điển hình như các QTDND An ấp , QTDND Vũ Thắng và QTDND Song Lãng thoát khỏi nguy cơ đổ vỡ gây ảnh hưởng dây chuyền đến hệ thống QTDND trong toàn tỉnh.
Sau khi cơ bản hoàn thành việc củng cố, chấn chỉnh hoạt động của các QTDND cơ sở trên phạm vi toàn quốc theo tinh thần Chỉ thị số 57-CT/TW ngày 10/10/2000 của Bộ Chính trị “về củng cố, hoàn thiện và phát triển hệ thống Quỹ tín dụng nhân dân” và Quyết định số 135/2000/QĐ-TTg ngày 28/11/2000 của Thủ tướng Chính phủ “V/v phê duyệt Đề án củng cố, hoàn thiện và phát triển hệ thống Quỹ tín dụng nhân dân”, NHNN Việt Nam đã xúc tiến việc thành lập tổ chức liên kết phát triển hệ thống QTDND với tên gọi là Hiệp hội QTDND Việt Nam; đồng thời khẩn trương triển khai nghiên cứu Đề án thành lập Quỹ an toàn hệ thống QTDND. Vì vậy trên cơ sở kết quả nghiên cứu về mặt lý luận, kết hợp với việc đúc rút kinh nghiệm từ kết quả hoạt động thực tiễn của “Quỹ an toàn tiền gửi” của các QTDND tại tỉnh Thái Bình, tháng 5/2003 NHNN Việt Nam đã phối hợp với UBND tỉnh Thái Bình chỉ đạo NHNN chi nhánh tỉnh phối hợp với QTDND trung ương triển khai thí điểm thành lập Quỹ an toàn hệ thống QTDND tại tỉnh Thái Bình; đồng thời lấy ý kiến tham gia của Bộ tài chính để phê duyệt cho phép triển khai thực hiện.
Để triển khai thực hiện chủ trương này, Vụ Các TCTD hợp tác đã tham mưu cho Ban lãnh đạo NHNN chỉ đạo NHNN chi nhánh tỉnh Thái Bình phối hợp với QTDND Trung ương xây dựng Đề án thí điểm thành lập “Quỹ an toàn hệ thống QTDND tỉnh Thái Bình”, tổ chức Hội nghị các QTDND trên địa bàn để lấy ý kiến tham gia Đề án và có Nghị quyết thông qua việc trích lập Quỹ an toàn hệ thống này. Sau khi Đề án đã được Thống đốc NHNN phê duyệt, Vụ đã tham mưu chỉ đạo NHNN chi nhánh tỉnh Thái Bình và QTDND Trung ương tiến hành xây dựng Quy chế tạm thời trích lập, quản lý, sử dụng Quỹ an toàn hệ thống QTDND và tiến hành tổ chức Hội nghị toàn thể QTDND cơ sở trong tỉnh để lấy ý kiến và có Nghị quyết thông qua Quy chế này; đồng thời bầu Ban quản lý Quỹ với 5 thành viên. Sau khi Giám đốc NHNN tỉnh Thái Bình đã chuẩn y Quy chế tạm thời và Ban quản lý Quỹ, tháng 11/2004 “Quỹ an toàn hệ thống QTDND tỉnh Thái Bình” đã chính thức đi vào hoạt động. Đến nay sau gần 2 năm hoạt động, Quỹ an toàn đã trợ giúp  QTDND Nam Hải khắc phục khó khăn do thiếu khả năng chi trả tạm thời và trợ giúp 3 QTDND (Duyên Hải, Vũ Thắng, Song Lãng) giải quyết khó khăn tài chính củng cố trở lại hoạt động bình thường, tránh được nguy cơ giải thể. Có thể nói rằng với kết quả ban đầu tuy còn khiêm tốn nhưng việc Quỹ an toàn hệ thống QTDND tại tỉnh Thái Bình được thành lập đã thực sự tạo thành mối liên kết giữa các QTDND cơ sở trên địa bàn, tạo được lòng tin của nhân dân đối với hoạt động của QTDND, hoạt động của hệ thống QTDND trên địa bàn tỉnh Thái Bình ngày một tăng trưởng và phát triển an toàn hơn; đồng thời cũng khẳng định chủ trương thành lập Quỹ an toàn hệ thống QTDND trên phạm vi toàn quốc là cần thiết và phù hợp với lộ trình hoàn thiện mô hình QTDND đã được Ban lãnh đạo NHNN chấp thuận.
Xuất phát từ mục đích tổ chức Hội nghị đã được Phó thống đốc Trần Minh Tuấn quán triệt tại ý kiến khai mạc Hội nghị, chúng tôi rất mong các Đơn vị: NHNN chi nhánh tỉnh Thái Bình, QTDND Trung ương, chi nhánh QTDND Trung ương, các QTDND cơ sở là những Đơn vị trực tiếp tham gia thực hiện Đề án thí điểm thành lập “Quỹ an toàn hệ thống QTDND tỉnh Thái Bình” và các Đơn vị được thụ hưởng từ  Quỹ này có những ý kiến tham gia cụ thể về những mặt được, những mặt chưa được và các đề xuất, kiến nghị bổ sung để Vụ chúng tôi rút kinh nghiệm tiếp tục chỉ đạo mở rộng thí điểm thành lập Quỹ an toàn hệ thống QTDND tại một số địa phương khác cũng như hoàn thiện Đề án thành lập Quỹ an toàn hệ thống QTDND trên phạm vi toàn quốc theo kế hoạch đã được Ban lãnh đạo NHNN giao, tạo điều kiện cho hệ thống QTDND phát triển ngày một an toàn và bền vững. Chúng tôi cũng rất muốn nghe ý kiến của các Quý vị đại biểu tham dự hội nghị để giúp cho NHNN Việt Nam có thể chỉ đạo triển khai thành công chủ trương này.
Một lần nữa cho phép tôi thay mặt Ban tổ chức Hội nghị xin kính chúc các Quý vị đại biểu mạnh khoẻ, hạnh phúc và thành đạt.

Chúc Hội nghị thành công tốt đẹp, xin cảm ơn!

Các tin liên quan