www.vapcf.org.vn - www.hiephoiqtdnd.org.vn

Năm 2010, kinh tế thế giới đã bước vào giai đoạn phục hồi. Để tận dụng cơ hội, các quốc gia đang đẩy nhanh tốc độ cơ cấu lại nền kinh tế của mình, đẩy nhanh hơn thời kỳ hậu công nghiệp sang nền kinh tế tri thức. Điều này đặt ra cho kinh tế Việt Nam cơ hội và thách thức rất lớn. Đó cũng là nội dung chính của Hội thảo "Kinh tế Việt Nam năm 2010: Nhận diện cơ hội đầu tư - kinh doanh" được tổ chức tại Hà Nội ngày 14/1/2010.
Nhận diện khó khăn
Tại Hội thảo các diễn ra đánh giá cao điều hành chính sách của Chính phủ đã phát huy hiệu quả không chỉ ngăn chặn đà suy giảm kinh tế mà duy trì được tốc độ tăng trưởng 5,32%. Song, các diễn giả cho rằng, không nên quá lạc quan về bức tranh kinh tế năm 2010. Nhìn lại kinh tế Việt Nam năm 2009, ông Nguyễn Đình Cung, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương cho rằng, phục hồi này vẫn là nhờ kích thích kinh tế của Nhà nước chứ chưa phải từ tiêu dùng và sản xuất tăng trưởng. Hơn thế, hệ luỵ của những giải pháp chống suy giảm kinh tế trong năm 2009 sẽ phát lộ trong năm 2010. Nguy cơ tái lạm phát, do phải nới lỏng chính sách tiền tệ, tài chính, và nguyên nhân bên ngoài như giá nguyên nhiên liệu thế giới sẽ tăng… Thâm hụt ngân sách trong năm 2009 đã là 7% GDP và năm 2010 sẽ chưa thể giảm được, do tình hình kinh tế chưa hồi phục chắc chắn. Hiệu quả kinh tế thấp, chỉ số ICOR hiện cao hơn các nước khác khá nhiều, nhất là khu vực đầu tư nhà nước... Trong khi đó, dấu hiệu phục hồi kinh tế thế giới vẫn còn mong manh và mức độ bất ổn còn cao. Tăng trưởng của các nước phát triển chủ yếu dựa vào các gói kích thích khổng lồ và mức tăng trưởng còn rất khiêm tốn. Ngoài ra, những hậu quả nặng nề của cuộc khủng hoảng sẽ cần nhiều thời gian hơn để khắc phục. Mức độ thất nghiệp vẫn còn cao và sẽ còn mất nhiều năm nữa để giảm.
Theo dự báo mới nhất của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), tăng trưởng kinh tế của các nước phát triển năm 2010 khá khiêm tốn đạt 3,1% (trong đó Mỹ 1,5%, Nhật Bản 1,7%, các nước khu vực đồng euro 0,3%), của các nước đang phát triển trên 5%, của châu Á 7,3%. Trung Quốc vẫn giữ kỷ lục thế giới về tốc độ tăng trưởng 9%, Ấn Độ 6,4%. Để đạt chỉ tiêu này, phần lớn các nước đang tiến hành cơ cấu lại nền kinh tế, điều chỉnh định hướng phát triển để khắc phục những nhược điểm đã được bộc lộ rõ hơn trong khủng hoảng vừa qua. Các tập đoàn lớn (TNCs) cũng cấu trúc lại doanh nghiệp, điều chỉnh hoạt động kinh doanh và đầu tư trên cơ sở đánh giá lại các thị trường tiềm năng. Điều này đặt thách thức không nhỏ đối với kinh tế Việt Nam.
Để biến thách thức thành cơ hội
Theo các diễn giả, giải pháp chủ yếu của kinh tế Việt Nam không phải là vốn mà là cải cách thể chế. Theo PGS Nguyễn Mại, chúng ta đang ở thời điểm vượt qua ngưỡng nước có thu nhập trung bình. Rất có thể chúng ta sẽ "ngồi lại" ở mốc này mà không bứt phá được, nếu như không có bước chuyển đổi mạnh về thể chế lên ngang tầm với các nước phát triển. Ông cho rằng, thể chế kinh tế cần được hoàn chỉnh nhanh hơn và đồng bộ hơn. Bởi năm 2010 là năm thứ tư kể từ khi Việt Nam là thành viên chính thức của WTO. Đồng thời, đây là năm nước ta tiến gần hơn thời điểm bỏ hàng rào thuế quan về cơ bản, để thực hiện cam kết trong khung khổ Khu vực Mậu dịch tự do ASEAN (AFTA).
Đối với một nước như Việt Nam, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) có vai trò hết sức quan trọng. Cuộc khủng hoảng vừa qua đã làm vốn FDI trên toàn thế giới trong 2 năm 2008 - 2009 giảm tới 34%, Trung Âu và Đông Á giảm tới gần 50%. Do đó, Việt Nam cần có những quyết sách phù hợp để tận dụng nguồn lực này. Các diễn giả cho rằng trong tình hình khủng hoảng hiện nay, Việt Nam nên tận dụng FDI để tháo gỡ nút thắt của nền kinh tế trong thời gian qua như kết cấu hạ tầng, phát triển nguồn nhân lực và tranh thủ FDI vào những mặt hàng xuất khẩu có lợi thế.
Một nhân tố cũng sẽ có ảnh hưởng nhất định tới Việt Nam trong những năm tới là sự điều chỉnh chính sách của các nước. Nền kinh tế Việt Nam còn nhỏ, và tăng trưởng phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu. Do vậy, những điều chỉnh chính sách, đặc biệt ở những nước bạn hàng quan trọng của Việt Nam, sẽ có những tác động không nhỏ. Song theo chuyên gia kinh tế Huỳnh Trung, đây lại là cơ hội để kinh tế Việt Nam bứt phá đi lên nếu có biện pháp giải quyết phù hợp. "Kinh tế Việt Nam là nền kinh tế nhỏ, khoảng trống, cơ hội cho các hàng hóa, xuất khẩu của nước ta còn nhiều. Vấn đề là chúng ta tận dụng được gì từ cơ hội này” - ông Trung phân tích.
Kinh tế thế giới năm 2010 dù như đã có nhiều dự báo, vẫn có thể nói rằng, dung sai của các dự báo chắc chắn sẽ không nhỏ. Vấn đề là Việt Nam phải có trong tay một công cụ để có thể "Dĩ bất biến ứng vạn biến". Cái công cụ này là gì? Công cụ này là "đổi mới". Mọi cái có thể luôn biến đổi. do vậy phải đổi mới trên cơ sở "lợi ích phát triển của đất nước, sự giàu có của nhân dân, sự tiến bộ của xã hội", như ý kiến của GS - TS. Võ Đại Lược trong hội thảo này.
Cũng như nhiều nước trên thế giới, cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới đã tác động tiêu cực đến kinh tế - xã hội nước ta, đồng thời làm bộc lộ rõ hơn những nhược điểm cố hữu đã tồn tại trong nhiều năm qua. Chính vì vậy, theo các diễn giả sau khủng hoảng là lúc nhìn lại lý thuyết phát triển và chính sách kinh tế của đất nước, cơ cấu lại nền kinh tế quốc dân. Chiến lược 2011 - 2020 được hình thành như thế nào còn tùy thuộc vào việc tổng kết và giải quyết những vấn đề của nước ta trong năm 2010.